Ước tính mỗi năm, tử vong do bệnh không lây nhiễm chiếm 77% tổng số tử vong, chủ yếu do các bệnh tim mạch, ung thư, đái tháo đường và bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính. Đa số những người tử vong trong đại dịch COVID-19 đều có bệnh nền như tăng huyết áp, bệnh tim mạch, đái tháo đường.
Hơn 50% bệnh nhân mắc các bệnh không lây nhiễm
BS.CKII Đặng Hà Hữu Phước, Phó Giám đốc Bệnh viện ĐK Đồng Nai cho biết trong những năm gần đây, mô hình bệnh tật đã có sự thay đổi, đó là tỉ lệ bệnh không lây nhiễm đang có xu hướng tăng dần lên, ngày càng chiếm tỉ trọng lớn. Thời gian qua, bệnh viện ĐK Đồng Nai tiếp nhận cấp cứu nhiều bệnh nhân có những cơn đau cấp như nhồi máu cơ tim, phổi tắc nghẽn mãn tính…
Điển hình, chị N.T.T. (50 tuổi, ngụ ở Bạch Đằng, H. Tân Uyên, Bình Dương) là công nhân Công ty Changshin Việt Nam được gia đình đưa đi cấp cứu tại Bệnh viện ĐK Đồng Nai khi xảy ra cơn tức ngực khó thở. Chị T. cho biết, chị bị bệnh tim và được phát hiện năm 2010, năm 2017 chị đã được mổ tim tại Bệnh viện Chợ Rẫy. Sau đó, chị cũng tạm thời ổn định được cuộc sống, tuy nhiên chị thường bị những cơn đau khi làm việc nặng hoặc thay đổi chế độ sinh hoạt hàng ngày. Chị phải định kỳ thăm khám tại các cơ sở y tế để được theo dõi.
Hay ông T.K.C. (74 tuổi, ngụ xã Túc Trưng, H.Định Quán) có tiền sử hút thuốc lá hơn 60 năm. Năm 2016, ông thấy khó chịu ở sau lưng, thi thoảng có cảm giác giật ở ngực rất khó chịu nên người nhà đưa ông đến Bệnh viện ĐK Đồng Nai kiểm tra. Tại đây, ông được chẩn đoán có khối u phổi bên phải, cần nhập viện phẫu thuật để điều trị. Đến nay, sau 5 năm, ông lại xuất hiện những cơn ho kéo dài, kèm theo khó chịu ở ngực bên trái nên quay lại bệnh viện khám. Qua thăm khám, bác sĩ yêu cầu ông phải nhập viện theo dõi, điều trị.
Bệnh không lây nhiễm - kẻ giết người thầm lặng.
Theo BS Phước: “Nguyên nhân khiến tỷ lệ mắc và tử vong các bệnh không lây nhiễm tăng cao xuất phát từ lối sống và sự chủ quan của người bệnh như: hút thuốc; uống rượu bia; ăn ít rau, trái cây; ăn nhiều muối; thiếu hoạt động thể lực… Tình trạng thừa cân béo phì, tăng huyết áp, tăng đường máu, rối loạn lipid máu… đều có xu hướng gia tăng nhanh. Nam giới có nhiều nguy cơ về những bệnh không lây nhiễm cao hơn nữ giới”.
Gánh nặng về kinh tế
Phải khẳng định rằng bệnh không lây nhiễm là những bệnh cần điều trị suốt đời và theo dõi trong thời gian dài, điều này làm tăng chi phí y tế, giảm năng suất lao động, ảnh hưởng nặng nề tới sức khỏe cộng đồng.
“Để điều trị hiệu quả các bệnh không lây nhiễm, cần 2 yếu tố chính đó là sự hiệu quả của các phương pháp điều trị và sự tuân thủ của người bệnh. Sau khi bệnh nhân điều trị ổn định những cơn đau cấp thì cần duy trì điều trị giai đoạn sau đó. Vì phải điều trị bệnh trong một thời gian dài, chi phí cao, do vậy bệnh nhân nên mua thẻ bảo hiểm y tế để giảm bớt gánh nặng kinh tế gia đình”, BS Phước khuyến cáo.
Sử dụng nhiều nước ngọt cũng là nguyên nhân gây mắc các bệnh không lây nhiễm.
Cũng theo BS Phước, để phòng chống các bệnh không lây nhiễm, cần thay đổi lối sống, như: Tăng cường các hoạt động thể lực, bảo đảm chế độ dinh dưỡng hợp lý; Giảm tiêu thụ muối và nước ngọt; không sử dụng rượu, bia và thuốc lá. Những yếu tố nào thay đổi được thì nên thay đổi. Bên cạnh đó, người bệnh và người nhà cần tìm hiểu thêm các buổi truyền thông giáo dục sức khỏe của các bệnh viện; tham gia các Câu lạc bộ người bệnh để được hướng dẫn cách tự phát hiện sớm các dấu hiệu bệnh của cơn đau cấp để sơ cấp cứu, khám chữa kịp thời, biết tuân thủ điều trị tại nhà khi mắc bệnh. Sau khi điều trị ổn định các cơn đau cấp, cần tuân thủ chế độ theo dõi, tập luyện, chế độ dinh dưỡng. Thêm vào đó, cần tầm soát sức khỏe định kỳ để kịp thời phát hiện sớm, can thiệp sớm các bệnh không lây.
Phó Thủ tướng Chính phủ Vũ Đức Đam vừa ban hành Quyết định số 155/QĐ-TTg phê duyệt Kế hoạch quốc gia phòng, chống bệnh không lây nhiễm và rối loạn sức khỏe tâm thần giai đoạn 2022 – 2025. Trong đó, mục tiêu chung của Kế hoạch là tăng cường kiểm soát các yếu tố nguy cơ gây bệnh, đẩy mạnh các biện pháp dự phòng, phát hiện sớm và quản lý điều trị để hạn chế sự gia tăng tỷ lệ người tiền bệnh, mắc bệnh, tàn tật và tử vong sớm do các bệnh tim mạch, ung thư, đái tháo đường, phổi tắc nghẽn mạn tính, hen phế quản (bệnh không lây nhiễm) và các bệnh tâm thần phân liệt, động kinh, trầm cảm, sa sút trí tuệ và các rối loạn sức khỏe tinh thần khác (rối loạn sức khỏe tâm thần) nhằm góp phần bảo vệ, chăm sóc, nâng cao sức khỏe của nhân dân và phát triển kinh tế, xã hội của đất nước.
Mai Liên