Ung thư đại trực tràng từng được xem là bệnh của người lớn tuổi, nhưng thực tế những năm gần đây căn bệnh này đang có xu hướng trẻ hóa. Lối sống hiện đại, ăn uống thiếu lành mạnh và sự chủ quan trước các triệu chứng ban đầu khiến nhiều bệnh nhân phát hiện bệnh ở giai đoạn muộn. Các bác sĩ khuyến cáo, tầm soát sớm chính là “chìa khóa vàng” giúp phát hiện sớm và điều trị bệnh hiệu quả.
Bệnh không còn của riêng người lớn tuổi
BS.CKI Lâm Kim Ngân, Khoa Ngoại tổng quát Bệnh viện Đại học Y dược Shing Mark, cho biết ung thư đại trực tràng là một trong những ung thư đường tiêu hóa thường gặp, hình thành do các đột biến gen khiến tế bào ác tính tăng sinh bất thường. Trước đây, bệnh chủ yếu gặp ở người trên 50 tuổi, nhưng hiện nay số ca mắc ở người trẻ ngày càng tăng, thậm chí ghi nhận cả những trường hợp dưới 20 tuổi.
Trường hợp anh N.V.H. (30 tuổi, ngụ tỉnh Đồng Nai) từng nghĩ những cơn đau bụng âm ỉ, rối loạn tiêu hóa kéo dài là do áp lực công việc và ăn uống thất thường. Đến khi đi ngoài nhầy có máu, anh mới đến bệnh viện thăm khám và được chẩn đoán ung thư đại trực tràng giai đoạn sớm. “Tôi không nghĩ ở tuổi này mình có thể mắc ung thư” – anh H. chia sẻ.
Hay như bệnh nhân P.T.S. (40 tuổi, ngụ phường Đông Hòa, TP. HCM) từng có triệu chứng đi cầu ra máu kéo dài. Tuy nhiên, do chủ quan cho rằng chỉ là bệnh trĩ, đồng thời tâm lý e ngại liên quan đến vùng nhạy cảm nên không đi thăm khám. Chỉ đến khi tình trạng ngày càng nặng, bệnh nhân mới đến bệnh viện kiểm tra và được chẩn đoán mắc ung thư trực tràng.
Thông tin chẩn đoán khiến anh S. bàng hoàng, đồng thời không khỏi hối hận vì sự chủ quan, chậm trễ trong việc thăm khám, điều trị, bỏ lỡ thời điểm phát hiện bệnh sớm.
Theo bác sĩ Kim Ngân, lối sống không lành mạnh là yếu tố quan trọng làm gia tăng nguy cơ mắc bệnh, bao gồm: thường xuyên ăn thức ăn nhanh, thực phẩm chế biến sẵn, đồ chiên rán nhiều dầu mỡ, đồ nướng cháy khét, đồ tẩm ướp nhiều gia vị và hương liệu; chế độ ăn nhiều thịt đỏ, ít ăn cá, ăn thiếu chất xơ, thiếu rau xanh và trái cây; ít vận động, thừa cân béo phì; sử dụng rượu bia, thuốc lá, nước ngọt có ga; thức khuya, căng thẳng kéo dài, mệt mỏi.
Các bác sĩ khuyến cáo, người dân nên tăng cường ăn rau xanh, trái cây tươi để góp phần phòng ngừa ung thư đại trực tràng. Hình minh họa từ internet.
Ung thư đại trực tràng ở giai đoạn sớm thường không có triệu chứng rõ ràng. Một số dấu hiệu ban đầu dễ bị nhầm lẫn với rối loạn tiêu hóa thông thường, như thay đổi thói quen đại tiện, táo bón hoặc tiêu chảy xen kẽ, đi ngoài nhiều lần trong ngày.
Triệu chứng thường gặp nhất là đi đại tiện nhầy máu, có thể là máu đỏ tươi, xuất hiện từng đợt hoặc kéo dài. Nhiều trường hợp nhầm lẫn với bệnh trĩ, lỵ hoặc viêm đại trực tràng nên chậm đi khám. Đây là triệu chứng quan trọng, báo hiệu ung thư đại trực tràng.
Ngoài ra, người bệnh có thể có triệu chứng đau bụng âm ỉ hoặc quặn cơn, đau bụng mơ hồ mà không rõ nguyên nhân, đi cầu cảm giác mót rặn, không hết phân, phân nhỏ dẹt không thấy khuôn, phân nhỏ như phân dê..., cảm giác chán ăn, ăn không ngon miệng, sụt cân...
Tầm soát sớm – giải pháp hiệu quả bảo vệ sức khỏe
Theo bác sĩ Kim Ngân, độ tuổi khuyến cáo tầm soát ung thư đại trực tràng hiện đã giảm từ 50 xuống 45 tuổi. Với những người có nguy cơ cao, đặc biệt có người thân ruột thịt mắc bệnh (như ba mẹ, anh chị em ruột, con ruột....), thời điểm tầm soát cần sớm hơn hoặc bằng độ tuổi người thân mắc bệnh trừ đi 5 năm. Chẳng hạn người bị ung thư đại trực tràng lúc 40 tuổi thì người thân phải tầm soát lúc 35 tuổi.
Ngoài ra, các nhóm nguy cơ khác gồm người mắc bệnh viêm ruột Crohn, có polyp đại trực tràng đã được phát hiện hoặc đã được cắt, từng điều trị ung thư đại trực tràng hoặc có tiền sử xạ trị vùng bụng – chậu do bệnh lí ung thư đại trực tràng hay bệnh lý ung thư phụ khoa khác cũng nên đi tầm soát.
“Nội soi toàn bộ đại trực tràng là phương pháp xử lý triệt để các tổn thương tiền ung thư như polyp – vốn có thể tiến triển thành ung thư sau 7-10 năm. Tầm soát sớm là giải pháp hiệu quả để bảo vệ sức khỏe” – bác sĩ Kim Ngân nhấn mạnh.
Cũng theo bác sĩ Kim Ngân, bên cạnh tầm soát định kỳ, việc điều chỉnh lối sống đóng vai trò quan trọng trong phòng ngừa ung thư đại trực tràng. Người dân nên ăn nhiều rau xanh, trái cây tươi, thực phẩm giàu chất xơ; hạn chế thức ăn nhanh, đồ chiên rán, thịt đỏ; tăng cường vận động ít nhất 30 phút mỗi ngày; kiểm soát cân nặng; hạn chế rượu bia, thuốc lá; ngủ đủ giấc và giữ tinh thần cân bằng.
Khi xuất hiện các dấu hiệu nghi ngờ bệnh, người dân cần đến cơ sở y tế chuyên khoa để được thăm khám và tư vấn kịp thời, tránh chủ quan dẫn đến hậu quả đáng tiếc.
Đỗ Hoa – Sao Mai