Đây là chủ đề Ngày Thế giới không thuốc lá 31/5 năm 2026 được Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) đưa ra.
Theo WHO, sử dụng thuốc lá là nguyên nhân gây ra 28 nhóm bệnh nguy hiểm như: ung thư (điển hình là ung thư phổi), tim mạch (đặc biệt là bệnh mạch vành), các bệnh hô hấp (đặc biệt là viêm đường hô hấp và bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính) và ảnh hưởng tới sức khỏe sinh sản và sinh dục ở con người.
Ảnh minh họa.
Sử dụng thuốc lá gây ra hơn 8 triệu ca tử vong mỗi năm trên toàn thế giới, trong đó có khoảng 1,6 triệu ca tử vong do các bệnh liên quan đến hút thuốc thụ động. Trên toàn cầu, chi phí liên quan đến sử dụng thuốc lá, bao gồm chi phí chăm sóc sức khỏe và tổn thất năng suất lao động, ước tính lên tới 1,4 nghìn tỷ đô la mỗi năm, chiếm 1,8% GDP toàn cầu năm 2021.
Theo Báo cáo toàn cầu về kiểm soát thuốc lá của WHO năm 2025 cho thấy, các nước đã đạt được những bước tiến quan trọng trong công tác phòng, chống tác hại của thuốc lá (PCTH thuốc lá). Nhiều quốc gia ở Đông Nam Á đã áp dụng các biện pháp kiểm soát toàn diện, nhờ vậy đã đạt được những tiến bộ đáng khích lệ. So với năm 2010, năm 2024 tỷ lệ hút thuốc ở Đông Nam Á giảm 40%.
Tại Việt Nam, sau 13 năm thực hiện Luật PCTH thuốc lá, công tác kiểm soát thuốc lá cũng ghi nhận nhiều chuyển biến tích cực. Tỷ lệ hút thuốc lá điếu thông thường ở nam giới trưởng thành đã giảm đáng kể; tỷ lệ người bị phơi nhiễm khói thuốc thụ động tại gia đình, nơi làm việc và nơi công cộng cũng giảm rõ rệt. Theo Điều tra tình hình sử dụng thuốc lá ở người trưởng thành trên 15 tuổi năm 2023: Tỷ lệ sử dụng thuốc lá trong nam giới giảm từ 47,4% (năm 2010) xuống 38,9% (năm 2023). Tỷ lệ sử dụng thuốc lá trong thanh thiếu niên từ 13 đến 17 tuổi giảm từ 5,36% năm 2013 xuống 2,78% năm 2019; trong nhóm tuổi từ 13 đến 15 tuổi giảm từ 2,5% (năm 2014) xuống 1,9% (năm 2022).
Tuy nhiên, các nước trên thế giới cũng như Việt Nam đang đứng trước yêu cầu cấp thiết phải duy trì và tăng cường các biện pháp kiểm soát thuốc lá, đặc biệt trong bối cảnh các sản phẩm thuốc lá mới như thuốc lá điện tử (TLĐT) và thuốc lá nung nóng (TLNN) tiếp tục gia tăng, có nguy cơ làm suy yếu các thành tựu trong công tác PCTH thuốc lá trong hơn một thập kỷ qua.
Chủ đề Ngày Thế giới không thuốc lá năm 2026 được WHO xác định là “Vạch trần sự hấp dẫn giả tạo – Hành động để đẩy lùi nạn nghiện nicotine và thuốc lá”. Chiến dịch nhằm phơi bày các chiến lược của các tập đoàn thuốc lá trên thế giới trong việc lôi kéo một thế hệ người dùng mới, đặc biệt là trẻ em và thanh thiếu niên, đồng thời né tránh các biện pháp kiểm soát thuốc lá ngày càng chặt chẽ trên toàn cầu.
Thông qua chủ đề này, Tổ chức Y tế Thế giới nhấn mạnh cam kết trong việc thúc đẩy thực thi chính sách nhằm bảo vệ thanh thiếu niên trước nguy cơ nghiện chất nicotine, đồng thời kêu gọi chính phủ các nước, tổ chức y tế, xã hội dân sự và giới trẻ cùng chung một sứ mệnh: hướng tới một tương lai không thuốc lá.
Hồ Hồng