Hen phế quản là bệnh lý hô hấp mạn tính phổ biến, có xu hướng gia tăng trong cộng đồng. Dù chưa thể điều trị khỏi hoàn toàn, nhưng nếu được phát hiện sớm và kiểm soát đúng cách, người bệnh vẫn có thể sinh hoạt và sống khỏe mạnh. Chủ động nhận biết dấu hiệu, tuân thủ điều trị và dự phòng hiệu quả là “chìa khóa” giúp nâng cao chất lượng cuộc sống.
Nguyên nhân và triệu chứng hen phế quản
Theo bác sĩ Lê Văn Thiện – Phó Trưởng khoa Nội tổng hợp, Trung tâm Y tế khu vực Bình Long, cơn hen có thể khởi phát do nhiều nguyên nhân, phổ biến nhất là các yếu tố dị ứng như bụi nhà, phấn hoa, nấm mốc, lông động vật, khói thuốc lá. Ngoài ra, hóa chất công nghiệp (bụi kim loại, hơi sơn, xăng dầu), một số thực phẩm (hải sản, trứng, lạc), thuốc (aspirin, penicillin) hay nhiễm khuẩn đường hô hấp trên cũng có thể kích phát cơn hen. Bên cạnh đó, yếu tố di truyền và tâm lý như lo âu, căng thẳng cũng góp phần làm bệnh xuất hiện hoặc tái phát.
Bác sĩ khám cho một bệnh nhân có dấu hiệu nghi ngờ hen phế quản.
Triệu chứng hen phế quản thường diễn ra theo từng cơn. Trước đó, người bệnh có thể hắt hơi, sổ mũi, ngứa mắt, ho khan. Khi cơn hen xảy ra, biểu hiện điển hình là ho, khó thở, thở khò khè, nhất là vào ban đêm hoặc sáng sớm. Cơn khó thở có thể kéo dài từ vài phút đến nhiều giờ, thậm chí nhiều ngày. Hen phế quản có thể tái phát nhiều lần, nhất là khi thời tiết thay đổi. Nếu không được xử trí kịp thời, bệnh có thể gây suy hô hấp, đe dọa tính mạng.
Mỗi năm, trung tâm tiếp nhận và quản lý điều trị khoảng 1.200 bệnh nhân hen phế quản. Đây là bệnh viêm mạn tính đường thở, đặc trưng bởi tình trạng co thắt phế quản, phù nề niêm mạc và tăng tiết dịch nhầy, gây cản trở luồng không khí.
Đối với bệnh nhân nghi ngờ hen phế quản sẽ được thăm khám kỹ lưỡng, khai thác tiền sử và yếu tố nguy cơ để chẩn đoán chính xác, đồng thời loại trừ các bệnh có triệu chứng tương tự như bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính.
“Hen phế quản là bệnh mạn tính kéo dài nhưng hoàn toàn có thể kiểm soát tốt nếu người bệnh tuân thủ điều trị. Việc dùng thuốc dự phòng đều đặn giúp giảm tần suất cơn hen, hạn chế biến chứng và cải thiện chất lượng sống” – BS Thiện cho biết.
Chủ động dự phòng, kiểm soát tốt cơn hen
Dù không thể phòng ngừa tuyệt đối, việc hạn chế các yếu tố khởi phát có thể giúp giảm đáng kể nguy cơ lên cơn hen.
Các chuyên gia khuyến cáo, người có nguy cơ cao hoặc đã mắc bệnh cần tránh tiếp xúc với dị nguyên như bụi, phấn hoa, khói thuốc, hóa chất; không sử dụng lại các loại thuốc từng gây kích phát cơn hen; chủ động phòng ngừa và điều trị sớm các bệnh viêm đường hô hấp.
Bên cạnh đó, cần duy trì lối sống lành mạnh với chế độ dinh dưỡng hợp lý, tập luyện nhẹ nhàng, giữ cân nặng ổn định; tuân thủ phác đồ điều trị dự phòng; tiêm phòng cúm và phế cầu đầy đủ.
Đối với trẻ em hoặc người khó sử dụng thuốc dạng hít, có thể áp dụng phương pháp khí dung theo hướng dẫn của nhân viên y tế. Khi xuất hiện dấu hiệu cơn hen nặng như khó thở tăng dần, không đáp ứng thuốc, cần đưa người bệnh đến cơ sở y tế kịp thời.
Hen phế quản là bệnh mạn tính nhưng hoàn toàn có thể kiểm soát hiệu quả nếu được phát hiện sớm, điều trị đúng và theo dõi chặt chẽ. Trong bối cảnh môi trường và thời tiết ngày càng biến đổi, việc nâng cao nhận thức cộng đồng về căn bệnh này càng trở nên cần thiết. Chủ động phòng ngừa, tuân thủ điều trị và tái khám định kỳ sẽ giúp người bệnh sống khỏe mạnh, hòa nhập và nâng cao chất lượng cuộc sống.
Nguyễn Văn - Mỹ Duyên