Mùa mưa đến cũng là thời điểm sốt xuất huyết Dengue gia tăng mạnh, đặc biệt ở trẻ em. Từ đầu năm 2026 đến nay, Đồng Nai đã ghi nhận hơn 3.000 ca mắc, đã có 3 trường hợp tử vong, cho thấy căn bệnh này vẫn tiềm ẩn nhiều nguy cơ nếu người dân chủ quan.
Làm thế nào để nhận biết sớm các dấu hiệu cảnh báo? Khi nào cần đưa người bệnh đến cơ sở y tế? Và đâu là những biện pháp phòng bệnh hiệu quả? ThS.BS CKII Nguyễn Trọng Nghĩa, Phó Giám đốc Bệnh viện Nhi Đồng Đồng Nai sẽ giải đáp những vấn đề được nhiều người quan tâm, góp phần giúp cộng đồng chủ động bảo vệ sức khỏe trong mùa cao điểm sốt xuất huyết.
ThS.BS CKII Nguyễn Trọng Nghĩa, Phó Giám đốc Bệnh viện Nhi Đồng Đồng Nai
PV: Xin Bác sĩ cho biết hiện nay nhiều người vẫn nhầm lẫn sốt xuất huyết Dengue (SXH) với sốt siêu vi hoặc là cảm cúng thông thường. Vậy những dấu hiệu nào giúp chúng ta nhận biết sớm bệnh SXH và khi nào người bệnh cần đến cơ sở y tế để được thăm khám?
Thực chất, SXH là một bệnh truyền nhiễm do virus Dengue gây ra. Vì cũng là bệnh do virus nên trong những ngày đầu, các triệu chứng của SXH rất dễ bị nhầm lẫn với sốt siêu vi hoặc cảm cúm thông thường.
Người bệnh thường khởi phát với triệu chứng sốt cao đột ngột, liên tục, kèm theo mệt mỏi. Một số trường hợp có thể đau đầu, đau nhức cơ, đau khớp, đặc biệt là đau vùng sau hốc mắt. Ở trẻ nhỏ, bệnh có thể kèm theo nôn ói, tiêu chảy hoặc các biểu hiện đường hô hấp như ho, sổ mũi, khiến nhiều phụ huynh lầm tưởng trẻ chỉ bị cảm thông thường.
Tuy nhiên, SXH vẫn có những dấu hiệu đặc trưng giúp chúng ta nghĩ đến bệnh sớm. Điển hình là tình trạng sốt cao liên tục trong 2–3 ngày đầu, sau đó người bệnh có thể xuất hiện các chấm xuất huyết dưới da, ban đỏ hoặc những nốt hồng trên da. Một số trường hợp còn có biểu hiện chảy máu chân răng, chảy máu mũi hoặc dễ bầm tím.
Điều quan trọng là người dân không nên chủ quan hoặc tự theo dõi tại nhà khi người bệnh sốt cao liên tục trên hai ngày mà không rõ nguyên nhân, nhất là trong mùa mưa hoặc khi đang sinh sống ở khu vực có dịch SXH. Khi đó, cần đưa người bệnh đến cơ sở y tế để được thăm khám, làm các xét nghiệm cần thiết và theo dõi sát diễn biến của bệnh.
Đặc biệt, từ ngày thứ 3 đến ngày thứ 7 của bệnh là giai đoạn nguy hiểm, người bệnh có thể bước vào thời kỳ thoát huyết tương và xuất hiện các biến chứng nặng. Nếu có các dấu hiệu cảnh báo như đau bụng nhiều, nôn ói liên tục, lừ đừ, vật vã, tay chân lạnh, chảy máu bất thường hoặc tiểu ít, cần đưa người bệnh đến bệnh viện ngay để được điều trị kịp thời.
PV: Thưa bác sĩ, bệnh SXH lây chuyền qua con đường nào và những đối tượng nào có nguy cơ cao gặp biến chứng nặng khi mắc bệnh này?
SXH là bệnh truyền nhiễm do virus Dengue gây ra. Hiện nay có 4 týp huyết thanh của virus gồm DEN-1, DEN-2, DEN-3 và DEN-4. Bệnh không lây trực tiếp từ người sang người mà lây truyền qua trung gian là muỗi vằn.
Cụ thể, muỗi vằn hút máu người đang mắc SXH, sau đó mang virus và truyền sang người khỏe mạnh thông qua vết đốt. Đây chính là con đường lây truyền của bệnh. Đáng lưu ý, một người đã nhiễm virus nhưng chưa xuất hiện triệu chứng vẫn có thể là nguồn lây nếu bị muỗi đốt, khiến virus tiếp tục phát tán trong cộng đồng. Vì vậy, việc kiểm soát muỗi truyền bệnh và loại bỏ nơi sinh sản của muỗi là giải pháp quan trọng để ngăn ngừa sốt xuất huyết.
ThS.BS CKII Nguyễn Trọng Nghĩa đang thăm khám cho bệnh nhân mắc sốt xuất huyết.
Phần lớn người mắc SXH có thể hồi phục nếu được theo dõi và điều trị đúng. Tuy nhiên, một số trường hợp, đặc biệt ở nhóm có yếu tố nguy cơ, có thể diễn tiến nặng và xuất hiện các biến chứng nguy hiểm. Những đối tượng có nguy cơ cao gồm trẻ nhỏ, người cao tuổi, người thừa cân, béo phì và người mắc các bệnh mạn tính như tăng huyết áp, bệnh tim mạch, đái tháo đường hoặc các bệnh lý nền khác. Khi mắc SXH, các đối tượng này thường có nguy cơ diễn tiến nặng cao hơn, việc điều trị cũng phức tạp hơn so với người khỏe mạnh.
Do đó, những người thuộc nhóm nguy cơ cao cần được theo dõi sát ngay từ những ngày đầu của bệnh. Khi có các dấu hiệu cảnh báo hoặc diễn biến bất thường, cần đưa người bệnh đến cơ sở y tế để được khám và điều trị kịp thời, hạn chế tối đa nguy cơ biến chứng và tử vong.
PV: Bác sĩ có thể chia sẻ về tình hình tiếp nhận và điều trị các trường hợp SXH tại Bệnh viện Nhi Đồng Đồng Nai trong thời gian qua?
SXH vẫn là một trong những bệnh truyền nhiễm khiến số lượng trẻ nhập viện tại Bệnh viện Nhi Đồng Đồng Nai tăng cao mỗi khi bước vào mùa mưa.
Trong năm 2025, bệnh viện đã tiếp nhận hơn 10.000 lượt trẻ đến khám và điều trị do SXH, trong đó khoảng 3.500 trường hợp phải nhập viện. Đáng chú ý, gần 1.000 bệnh nhi diễn tiến nặng với các biến chứng như sốc SXH, suy gan, suy thận hoặc xuất huyết nặng, phải điều trị tích cực bằng các kỹ thuật chuyên sâu như thở máy, lọc máu, thay huyết tương. Tuy nhiên, nhờ phát hiện sớm và điều trị kịp thời, bệnh viện không ghi nhận trường hợp tử vong nào trong năm 2025.
Từ đầu năm 2026 đến nay, trung bình mỗi tháng bệnh viện tiếp nhận từ 100–200 trẻ mắc SXH, trong đó vẫn có nhiều trường hợp nặng. Thực tế cho thấy, đa số bệnh nhi diễn tiến nặng đều nhập viện muộn hoặc chưa được theo dõi sát trong giai đoạn nguy hiểm của bệnh.
Vì vậy, chúng tôi khuyến cáo phụ huynh không nên chủ quan khi trẻ sốt cao liên tục, đặc biệt trong mùa mưa. Việc đưa trẻ đến cơ sở y tế để được thăm khám và theo dõi ngay từ những ngày đầu sẽ giúp phát hiện sớm, điều trị kịp thời, hạn chế biến chứng nặng, giảm chi phí điều trị và bảo vệ tính mạng của trẻ.
PV: Xin bác sĩ cho biết vai trò của vaccine đối với công tác phòng bệnh SXH và người dân cần lưu ý những gì khi lựa chọn tiêm chủng vaccine SXH?
Việc nghiên cứu và đưa vào sử dụng vaccine phòng SXH được xem là một bước tiến rất quan trọng trong công tác phòng, chống căn bệnh này. Đây là giải pháp giúp tạo miễn dịch chủ động, góp phần giảm nguy cơ mắc bệnh cũng như hạn chế các trường hợp diễn tiến nặng và tử vong.
Thực tế cho thấy, mặc dù ngành y tế và người dân đã triển khai nhiều biện pháp phòng bệnh như diệt lăng quăng, bọ gậy, loại bỏ nơi muỗi sinh sản và phòng chống muỗi đốt, nhưng SXH vẫn xuất hiện hằng năm, đặc biệt trong mùa mưa. Nguyên nhân là virus Dengue luôn lưu hành trong cộng đồng và người nhiễm bệnh có thể mang virus trong giai đoạn ủ bệnh mà chưa có triệu chứng. Khi bị muỗi vằn đốt, virus tiếp tục được truyền sang người khác, tạo nên chuỗi lây nhiễm trong cộng đồng.
Chính vì vậy, vaccine đóng vai trò là biện pháp phòng bệnh chủ động, giúp cơ thể tạo miễn dịch trước khi tiếp xúc với virus Dengue. Theo các khuyến cáo hiện nay, người dân nên chủ động tiêm vaccine khi đủ điều kiện và đúng chỉ định. Hiện vaccine phòng SXH đã được chỉ định tiêm cho trẻ từ 4 tuổi trở lên và người lớn theo hướng dẫn của Bộ Y tế và bác sĩ tư vấn tiêm chủng.
Điều cần lưu ý là vaccine không thể thay thế hoàn toàn các biện pháp phòng bệnh khác. Sau khi tiêm, người dân vẫn cần duy trì các biện pháp diệt lăng quăng, bọ gậy, loại bỏ các dụng cụ chứa nước đọng, ngủ màn và phòng chống muỗi đốt. Khi kết hợp giữa tiêm vaccine và thực hiện tốt các biện pháp phòng bệnh trong cộng đồng sẽ giúp giảm đáng kể nguy cơ mắc SXH, đồng thời hạn chế các trường hợp bệnh nặng và tử vong.
PV: Bên cạnh việc tiêm vaccine phòng SXH, người dân cần thực hiện những biện pháp nào để phòng bệnh hiệu quả trong mùa mưa, thưa bác sĩ?
Tiêm vaccine là một trong những biện pháp quan trọng giúp phòng ngừa SXH, tuy nhiên để đạt hiệu quả cao nhất, người dân cần kết hợp đồng bộ với các biện pháp phòng chống muỗi truyền bệnh.
Điều quan trọng nhất là phải loại bỏ nơi sinh sản của muỗi vằn bằng cách thường xuyên vệ sinh môi trường sống, đậy kín các dụng cụ chứa nước, thay nước bình hoa, khơi thông cống rãnh, lật úp hoặc loại bỏ các vật dụng có thể đọng nước và thả cá vào các bể chứa nước để diệt lăng quăng, bọ gậy.
Bên cạnh đó, mỗi gia đình cần chủ động phòng chống muỗi đốt bằng cách ngủ màn kể cả ban ngày, mặc quần áo dài tay khi cần thiết, sử dụng các biện pháp xua hoặc diệt muỗi và giữ cho nhà cửa thông thoáng, sạch sẽ. Đặc biệt, muỗi vằn thường hoạt động mạnh vào sáng sớm và chiều tối, vì vậy cần tăng cường các biện pháp bảo vệ trẻ em và những người có nguy cơ cao trong khoảng thời gian này.
Khi mỗi người dân chủ động thực hiện tốt các biện pháp diệt lăng quăng, diệt muỗi, phòng chống muỗi đốt và tiêm vaccine theo khuyến cáo, chúng ta sẽ góp phần giảm nguy cơ mắc bệnh và hạn chế dịch SXH bùng phát trong cộng đồng.
PV: Thưa bác sĩ, ông có thông điệp gì muốn gửi đến người dân Đồng Nai trong công tác phòng, chống SXH?
SXH là bệnh truyền nhiễm nguy hiểm nhưng hoàn toàn có thể phòng ngừa và kiểm soát hiệu quả nếu mỗi người dân nâng cao ý thức bảo vệ sức khỏe cho bản thân, gia đình và cộng đồng.
Để ngăn chặn bệnh SXH, không chỉ riêng ngành y tế mà rất cần sự chung tay của chính quyền địa phương và mỗi người dân. Hãy duy trì thói quen vệ sinh môi trường, thường xuyên loại bỏ lăng quăng, bọ gậy, chủ động phòng chống muỗi đốt, tiêm vaccine khi đủ điều kiện theo khuyến cáo và đến cơ sở y tế ngay khi có dấu hiệu nghi ngờ mắc bệnh.
Thông điệp mà tôi muốn gửi đến quý vị là: “Không có lăng quăng, bọ gậy - không có muỗi truyền bệnh; chủ động phòng bệnh hôm nay chính là bảo vệ sức khỏe cho bản thân, gia đình và cộng đồng ngày mai”.
PV: Xin trân trọng cảm ơn ThS.BS CKII Nguyễn Trọng Nghĩa về những chia sẻ rất thiết thực và hữu ích!
Bích Ngọc (thực hiện)