Viêm gan vi rút B (Viêm gan B) là bệnh truyền nhiễm phổ biến trên toàn cầu, do vi rút viêm gan B (HBV) gây ra. Viêm gan B là nguyên nhân hàng đầu gây bệnh xơ gan và ung thư gan tại Việt Nam.
Theo Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), năm 2022 toàn cầu có khoảng 254 triệu người đang sống chung với HBV mạn tính, mỗi năm ghi nhận khoảng 1,2 triệu ca mắc mới và hơn 1,1 triệu người tử vong, chủ yếu do xơ gan và ung thư gan.
Người dân tiêm vắc xin phòng bệnh viêm
Tại Việt Nam, ung thư gan là nguyên nhân hàng đầu gây tử vong. Việt Nam nằm trong nhóm 10 quốc gia có tỷ lệ mắc và tử vong do ung thư gan cao nhất thế giới. Ước tính có hơn 7 triệu người ở Việt Nam đang sống chung với viêm gan B và C – tức là cứ 15 người thì có 1 người mắc bệnh. Tình trạng này phổ biến hơn ở người lớn trên 25 tuổi.
Dưới đây là những điều cần biết về bệnh viêm gan B, giúp người dân trang bị kiến thức đúng và chủ động phòng bệnh.
Đường lây truyền của viêm gan B
HBV có thể lây truyền qua đường máu, quan hệ tình dục và từ mẹ sang con.
Lây truyền qua đường máu: HBV dễ dàng lây qua vết thương, tổn thương da có tiếp xúc với máu ví dụ như việc sử dụng chung bơm kim tiêm, dùng chung các vật dụng cá nhân có dính máu như dao cạo râu, bàn chải đánh răng, dụng cụ xăm mình hoặc xỏ khuyên…
Lây truyền từ mẹ sang con: Phụ nữ mang thai mắc viêm gan B có thể truyền vi rút cho con trong quá trình sinh nở. Đây là đường lây truyền HBV chủ yếu tại Việt Nam.
Lây truyền qua đường tình dục: Quan hệ tình dục không an toàn với người mắc viêm gan B làm tăng nguy cơ mắc bệnh.
HBV không lây truyền qua thực phẩm hoặc nước bị ô nhiễm. Thời kỳ ủ bệnh của HBV trung bình là 90 ngày nhưng có thể thay đổi trong khoảng 30 đến 180 ngày.
Ai có nguy cơ cao mắc viêm gan B?
Bất kỳ ai cũng có thể mắc bệnh viêm gan B. Tuy nhiên, những đối tượng có nguy cơ mắc bệnh cao hơn gồm: Trẻ sơ sinh có mẹ bị nhiễm bệnh; người tiêm chích ma túy; người có nhiều bạn tình; người sống chung với người bị viêm gan B. Đặc biệt là nhân viên y tế: những người thường xuyên có tiếp xúc với máu, dịch của bệnh nhân (như nhân viên phòng xét nghiệm, y tá, điều dưỡng thường xuyên thực hiện các kỹ thuật tiêm/truyền dịch/máu cho bệnh nhân, nhân viên khoa nha, ngoại khoa, sản khoa…), những người thường xuyên trực tiếp khám, điều trị, điều dưỡng, phục vụ bệnh nhân viêm gan (nhân viên khoa truyền nhiễm có khám và điều trị bệnh nhân viêm gan, khám chuyên khoa gan mật…), nhân viên xử lý rác thải, nhân viên ướp xác…
Triệu chứng của bệnh viêm gan B
Nhiều người nhiễm viêm gan B không có biểu hiện triệu chứng rõ ràng, đặc biệt là trong giai đoạn đầu. Một số trường hợp mắc viêm gan B cấp tính có thể xuất hiện các triệu chứng như: mệt mỏi, chán ăn, buồn nôn, nôn, sốt nhẹ (thường xảy ra trước khi vàng da), đau tức nhẹ vùng hạ sườn phải, vàng da, vàng mắt, ngứa ngoài da.
Mặc dù hầu hết mọi người sẽ hồi phục sau bệnh cấp tính, nhưng HBV cũng có thể gây một nhiễm trùng gan mạn tính và sau này có thể phát triển thành xơ gan hoặc ung thư gan, thậm chí là tử vong.
Biện pháp phòng bệnh
Tiêm vắc xin là biện pháp hiệu quả nhất để phòng bệnh viêm gan B. Trẻ sơ sinh cần được tiêm vắc xin viêm gan B trong vòng 24 giờ đầu sau sinh để giảm nguy cơ lây truyền từ mẹ sang con.
Đối với người lớn chưa có miễn dịch, nên chủ động xét nghiệm và tiêm phòng đầy đủ theo hướng dẫn của cán bộ y tế.
Bên cạnh đó, cần thực hiện các biện pháp phòng ngừa khác như: không dùng chung kim tiêm; không dùng chung dao cạo râu, bàn chải đánh răng; quan hệ tình dục an toàn; đảm bảo an toàn truyền máu và các chế phẩm của máu; tránh tiếp xúc trực tiếp với máu và các dịch tiết của người bệnh nhiễm HBV; khám sức khỏe định kỳ để phát hiện sớm và điều trị kịp thời nếu mắc bệnh.
Viêm gan B là bệnh truyền nhiễm nguy hiểm nhưng hoàn toàn có thể phòng ngừa bằng tiêm vắc xin và các biện pháp bảo vệ cá nhân. Chính vì thế, người dân cần hiểu đúng và chủ động phòng bệnh để bảo vệ sức khỏe bản thân, gia đình và cộng đồng.
ThS.BS. Hồ Thị Hồng