Hai tháng qua, Đồng Nai không ghi nhận ca tử vong do bệnh dại. Tuy nhiên, nguy cơ vẫn chưa giảm khi số ổ dịch trên đàn chó tiếp tục gia tăng, trong khi nhiều vật nuôi chưa được tiêm phòng, vẫn thả rông và không ít người dân còn chủ quan sau khi bị chó, mèo cắn. Những “khoảng trống” này khiến bệnh dại - căn bệnh gần như tử vong khi đã phát bệnh, vẫn tiềm ẩn trong cộng đồng.
Ổ dịch dại trên đàn chó tiếp tục gia tăng
Theo Trung tâm Kiểm soát bệnh tật (CDC) thành phố Đồng Nai, hai tháng gần đây trên địa bàn thành phố không ghi nhận thêm ca tử vong do bệnh dại, tuy nhiên từ đầu năm đến nay vẫn có 2 trường hợp tử vong, giảm 2 ca so với cùng kỳ năm trước. Tính đến tuần 27, toàn thành phố ghi nhận 41 ổ dịch dại trên chó tại 27/95 xã, phường, tăng 12 ổ so với cùng kỳ năm 2025.
Các ổ dịch xuất hiện tại nhiều địa phương như Bình Phước, Thiện Hưng, Long Thành, Đại Phước, Đắk Ơ, Nghĩa Trung, Phú Nghĩa, Trảng Bom, Long Phước, Xuân Bắc, Xuân Hòa,... Điều này cho thấy vi rút dại vẫn lưu hành nhiều khu vực, làm gia tăng nguy cơ phơi nhiễm trong cộng đồng.
Theo bác sĩ thú y Nguyễn Tuấn Tú, Phòng khám Thú y Thống Nhất (phường Bình Phước), điều đáng lo ngại là nhiều chó, mèo mang vi rút dại nhưng giai đoạn đầu chưa có biểu hiện rõ ràng. Con vật vẫn có thể ăn uống, đi lại bình thường trong khi vi rút đã tồn tại trong nước bọt và có khả năng lây sang người qua vết cắn, vết cào hoặc khi nước bọt tiếp xúc với vùng da trầy xước, niêm mạc mắt, mũi, miệng.
Người dân tiêm vắc xin phòng dại sau khi bị chó cắn tại Cở sở 2 CDC TP. Đồng Nai.
Một khó khăn khác là nhiều trường hợp người dân bị chó thả rông hoặc chó lạ cắn rồi bỏ chạy nên không thể theo dõi theo quy định. Không ít trường hợp con vật bị đánh chết hoặc tự tiêu hủy ngay sau khi cắn người, khiến việc đánh giá nguy cơ gặp nhiều khó khăn.
“Trong những trường hợp này, người bị phơi nhiễm cần đến ngay cơ sở y tế để được đánh giá nguy cơ, chỉ định tiêm vắc xin và huyết thanh kháng dại nếu cần, tuyệt đối không chờ đợi hoặc tự theo dõi tại nhà” – BS Tú khuyến cáo.
Không chỉ các cơ sở y tế, người dân cũng bày tỏ lo ngại trước tình trạng chó thả rông trong khu dân cư. Chị Nguyễn Thị Hằng (phường Bình Phước) cho biết vào sáng sớm và chiều tối, nhiều chó chạy rông trên đường nhưng không được đeo rọ mõm hoặc có người quản lý. “Điều chúng tôi lo nhất là không biết con nào đã được tiêm phòng. Nếu chẳng may bị cắn thì hậu quả rất khó lường” – chị Hằng nói.
Theo chị, nhiều người vẫn xem việc thả rông chó là chuyện bình thường, trong khi chỉ cần một con vật mắc dại cũng có thể đe dọa an toàn của cả khu dân cư.
Theo TS. Phạm Hoàng Xuân, Phó giám đốc CDC Đồng Nai, dù số ca tử vong giảm so với cùng kỳ nhưng tình hình dịch trên đàn chó vẫn diễn biến phức tạp. “Bệnh dại là bệnh truyền nhiễm có tỷ lệ tử vong gần như 100% khi đã phát bệnh. Số ổ dịch trên động vật tiếp tục gia tăng đồng nghĩa nguy cơ phơi nhiễm của người dân vẫn rất lớn. Chỉ cần lơ là trong quản lý vật nuôi hoặc chậm trễ tiêm phòng sau khi bị chó, mèo cắn thì hậu quả có thể rất nghiêm trọng” – TS. Xuân nhấn mạnh.
Đừng đánh đổi tính mạng vì sự chủ quan
Những năm gần đây, Đồng Nai đã ghi nhận nhiều trường hợp tử vong sau khi bị chó hoặc mèo cắn, cào với những vết thương nhẹ, thậm chí do chó con hoặc chó cảnh. Điểm chung của các trường hợp này là sự chủ quan, cho rằng vật nuôi khỏe mạnh nên không có nguy cơ mắc bệnh dại.
Cụ thể, hai trường hợp tử vong do bệnh dại được ghi nhận từ đầu năm đều để lại bài học đắt giá. Một trường hợp tại xã Xuân Quế bị chó lạ cắn nhưng không tiêm vắc xin và huyết thanh kháng dại mà điều trị bằng phương pháp dân gian. Trường hợp còn lại tại xã Bom Bo không xác định được thời điểm bị chó cào, cắn cũng như con vật gây phơi nhiễm, gây khó khăn cho công tác điều tra dịch tễ.
Theo BS.CKI Cao Văn Dũng, Trưởng khoa Phòng, chống bệnh truyền nhiễm, CDC Đồng Nai, vi rút dại có thể âm thầm tồn tại trong cơ thể nhiều tuần, thậm chí nhiều tháng trước khi phát bệnh. Khi xuất hiện các triệu chứng như sợ nước, sợ gió, co giật hoặc rối loạn ý thức thì gần như không còn cơ hội cứu chữa.
Ngay sau khi bị chó, mèo cắn, cào hoặc nước bọt của động vật nghi mắc dại tiếp xúc với vết thương hở hay niêm mạc, người dân cần rửa kỹ vết thương dưới vòi nước chảy với xà phòng trong ít nhất 15 phút, sát khuẩn và đến cơ sở y tế càng sớm càng tốt để được đánh giá nguy cơ.
“Đừng đợi đến khi con vật phát bệnh hoặc chết mới đi tiêm phòng vì có thể đã bỏ lỡ 'thời gian vàng'. Người dân cũng không nên áp dụng các biện pháp dân gian như đắp lá, bốc thuốc nam hay tự xử lý vết thương” – BS Dũng lưu ý.
Tùy mức độ phơi nhiễm, vị trí vết cắn và tình trạng của con vật, bác sĩ sẽ chỉ định tiêm vắc xin hoặc phối hợp huyết thanh kháng dại, đặc biệt với các trường hợp bị cắn ở vùng đầu, mặt, cổ hoặc có nhiều vết cắn sâu.
Theo ngành y tế, kiểm soát bệnh dại không chỉ là nhiệm vụ của ngành y tế hay thú y mà cần sự chung tay của cả cộng đồng. Bên cạnh việc quản lý chặt đàn chó, mèo, duy trì tỷ lệ tiêm phòng trên 80% và xử lý kịp thời các ổ dịch, mỗi người dân cần thay đổi thói quen thả rông vật nuôi, chủ động tiêm phòng cho chó, mèo và đến cơ sở y tế ngay sau khi bị chó, mèo cắn hoặc cào.
Thanh Hiển