Những năm đầu đời là giai đoạn vàng quyết định sự phát triển thể chất và trí tuệ của mỗi đứa trẻ. Tuy nhiên, đây cũng là thời điểm hệ miễn dịch của trẻ còn non yếu, dễ bị tấn công bởi các tác nhân gây bệnh như vi rút, vi khuẩn. Giai đoạn này, vắc xin chính là “lá chắn” vững chắc, bảo vệ trẻ trước các bệnh truyền nhiễm nguy hiểm, tạo nền tảng cho trẻ có một khởi đầu khỏe mạnh và tương lai tươi sáng.
Vắc xin là gì?
Vắc xin là chế phẩm sinh học có tính kháng nguyên, có nguồn gốc từ vi sinh vật (như vi rút, vi khuẩn) đã được làm yếu, bất hoạt hoặc chỉ là một phần cấu trúc của chúng. Khi được đưa vào cơ thể, vắc xin không gây bệnh và làm giảm nguy cơ mắc bệnh bằng cách phối hợp với hệ thống miễn dịch tự nhiên của cơ thể để tạo ra sự bảo vệ chủ động. Hệ miễn dịch sẽ nhận diện mầm bệnh xâm nhập, chẳng hạn như vi rút hoặc vi khuẩn; sau đó sản sinh ra kháng thể - là các protein được hệ thống miễn dịch sản sinh tự nhiên để chống lại bệnh tật; và ghi nhớ bệnh và cách chống lại nó. Nếu sau này bạn tiếp xúc với mầm bệnh đó, hệ miễn dịch của bạn có thể nhanh chóng tiêu diệt nó trước khi bạn bị bệnh.
Tiêm vắc xin cho trẻ tại Trung tâm Kiểm soát bệnh tật tỉnh Đồng Nai.
Do đó, vắc xin là một phương pháp an toàn và hiệu quả để tạo ra phản ứng miễn dịch trong cơ thể mà không gây ra bệnh tật. Thay vì điều trị bệnh sau khi mắc thì vắc xin giúp chúng ta phòng mắc bệnh ngay từ đầu.
Tầm quan trọng của tiêm vắc xin đối với trẻ em
Theo Tổ chức Y tế Thế giới, trong 50 năm qua, các loại vắc xin thiết yếu chống lại 14 bệnh đã cứu sống gần 154 triệu người trên toàn cầu, tương đương hơn 3 triệu người mỗi năm. Trong cùng thời gian đó, tiêm chủng đã góp phần làm giảm 40% tỷ lệ tử vong ở trẻ sơ sinh.
Tại Việt Nam, nhờ có các vắc xin trong chương trình Tiêm chủng mở rộng đã giúp giảm đáng kể tỷ lệ mắc và tử vong do các bệnh truyền nhiễm, đóng góp quan trọng vào thành quả thanh toán bệnh bại liệt vào năm 2000, góp phần loại trừ uốn ván sơ sinh vào năm 2005. Đồng thời, khống chế số ca bệnh và tử vong do các bệnh truyền nhiễm khác như bạch hầu, ho gà, viêm não Nhật Bản, sởi…
Trẻ nhỏ, đặc biệt là trẻ sơ sinh hệ miễn dịch chưa hoàn thiện nên rất dễ mắc các bệnh truyền nhiễm ngay từ khi mới chào đời. Mặc dù kháng thể truyền từ mẹ trong thời kỳ mang thai và qua sữa mẹ tạo ra một lớp bảo vệ chống lại các vi sinh vật gây hại, nhưng khả năng miễn dịch này chỉ kéo dài trong thời gian ngắn đầu đời. Sau khi hết miễn dịch thụ động do mẹ truyền (trong thời gian khoảng 6 tháng), nguy cơ mắc bệnh nhiễm trùng của trẻ rất lớn.
Vắc xin đóng vai trò vô cùng quan trọng trong việc bảo vệ trẻ khỏi các mầm bệnh nguy hiểm. Để vắc xin phát huy hiệu quả tốt nhất, chúng cần được tiêm trước khi trẻ tiếp xúc với các mầm bệnh này. Đó là lý do tại sao hầu hết các mũi vắc xin tiêm chủng cho trẻ em được lên kế hoạch tiêm sớm trong vòng 12 đến 18 tháng đầu đời.
Lịch tiêm chủng đã được sắp xếp sao cho hệ miễn dịch của trẻ sẵn sàng phản ứng hiệu quả, cung cấp sự bảo vệ chính xác vào thời điểm cần thiết. Việc tự ý trì hoãn, giãn cách hoặc thay đổi lịch tiêm chủng sẽ khiến trẻ có thể tiếp xúc với các bệnh nguy hiểm trong thời gian dài hơn, tăng nguy cơ mắc bệnh. Chính vì thế, để bảo vệ sức khỏe của trẻ hãy đưa trẻ đi tiêm phòng đầy đủ, đúng lịch.
Khởi đầu khỏe mạnh – tương lai tươi sáng
Một đứa trẻ khỏe mạnh sẽ có điều kiện học tập, vui chơi và phát triển toàn diện. Ngược lại, nếu mắc các bệnh truyền nhiễm nặng, trẻ có thể phải nhập viện kéo dài, bỏ lỡ những giai đoạn phát triển quan trọng. Một số bệnh còn để lại di chứng suốt đời, ảnh hưởng đến khả năng vận động, nhận thức và chất lượng cuộc sống của trẻ.
Vắc xin không đơn thuần là một mũi tiêm, mà là “lá chắn” bảo vệ trẻ em trước những hiểm họa vô hình của bệnh truyền nhiễm. Chính vì vậy, các bậc phụ huynh hãy trao cho trẻ sự bảo vệ từ sớm, cũng chính là trao cho trẻ một khởi đầu khỏe mạnh – nền tảng vững chắc cho tương lai tươi sáng phía trước.
ThS.BS. Hồ Thị Hồng