Vitamin A là vi chất dinh dưỡng tan trong dầu, giữ vai trò quan trọng đối với sự tăng trưởng, phát triển và tăng cường sức đề kháng của cơ thể, đặc biệt ở trẻ em. Thiếu vitamin A có thể gây ảnh hưởng nghiêm trọng đến sức khỏe, làm tăng nguy cơ mắc bệnh, ảnh hưởng thị lực và sự phát triển toàn diện của trẻ.
Vai trò quan trọng của vitamin A đối với sức khỏe trẻ em
Vitamin A có vai trò đặc biệt trong quá trình tăng trưởng và phát triển của trẻ nhỏ. Đây là vi chất tham gia vào quá trình phân chia tế bào và phát triển các cơ quan trong cơ thể. Trong những năm đầu đời, khi cơ thể phát triển nhanh chóng, nhu cầu vitamin A càng tăng cao. Trẻ thiếu vitamin A thường chậm lớn, dễ suy dinh dưỡng và kém phát triển.
Bổ sung vitamin A liều cao cho trẻ tại điểm trạm y tế Xuân Thọ, xã Xuân Lộc.
Bên cạnh đó, vitamin A còn giữ vai trò quan trọng đối với chức năng thị giác. Vitamin A tham gia vào chức năng nhìn của mắt, đặc biệt là khả năng nhìn trong điều kiện ánh sáng yếu. Do đó nếu cơ thể thiếu Vitamin A khả năng nhìn của mắt trong điều kiện ánh sáng yếu giảm, gây bệnh quáng gà. Nếu tình trạng thiếu vitamin A kéo dài mà không phát hiện và bổ sung kịp thời, trẻ có thể gặp các tổn thương nghiêm trọng ở mắt, ảnh hưởng lâu dài đến thị lực, thậm chí dẫn đến mù lòa.
Ngoài ra, vitamin A còn giúp bảo vệ sự toàn vẹn của các tổ chức biểu mô trong cơ thể như giác mạc mắt, các tổ chức biểu mô dưới da, khí quản, các tuyến nước bọt, ruột non, tinh hoàn,... Nhờ đó, cơ thể có khả năng chống lại các tác nhân gây bệnh từ môi trường bên ngoài. Khi thiếu vitamin A, trẻ thường có biểu hiện khô da, sừng hóa da và đặc biệt là tình trạng “khô mắt”- hậu quả nguy hiểm có thể ảnh hưởng nghiêm trọng đến sức khỏe và sinh hoạt của trẻ.
Vitamin A cũng đóng vai trò quan trọng trong tăng cường miễn dịch, giúp cơ thể nâng cao sức đề kháng. Trẻ thiếu vitamin A dễ mắc các bệnh như tiêu chảy, viêm đường hô hấp và lâu hồi phục hơn khi bị bệnh. Việc bổ sung đầy đủ vitamin A sẽ giúp trẻ khỏe mạnh hơn, giảm nguy cơ mắc bệnh và hỗ trợ cơ thể phục hồi nhanh chóng.
Chủ động phòng thiếu vitamin A cho trẻ
Nguyên nhân thiếu vitamin A chủ yếu do khẩu phần ăn không cung cấp đủ thực phẩm giàu vitamin A hoặc thiếu chất béo khiến cơ thể khó hấp thu vitamin này. Ngoài ra, trẻ trong giai đoạn tăng trưởng, trẻ suy dinh dưỡng hoặc mắc các bệnh nhiễm khuẩn kéo dài cũng có nguy cơ thiếu vitamin A cao hơn.
Để phòng ngừa thiếu vitamin A, phụ huynh cần chú ý xây dựng chế độ dinh dưỡng hợp lý cho trẻ. Trong bữa ăn hàng ngày nên sử dụng đa dạng thực phẩm và bổ sung thêm dầu, mỡ để tăng khả năng hấp thu vitamin A. Các thực phẩm giàu vitamin A gồm gan động vật, trứng, sữa, cá, cà rốt, bí đỏ, rau xanh đậm và các loại trái cây màu vàng, đỏ.
Nuôi con bằng sữa mẹ cũng là biện pháp quan trọng giúp phòng thiếu vitamin A ở trẻ nhỏ. Trẻ cần được bú sớm trong vòng 1 giờ đầu sau sinh, bú mẹ hoàn toàn trong 6 tháng đầu và tiếp tục bú mẹ đến 24 tháng tuổi kết hợp ăn bổ sung hợp lý. Phụ nữ mang thai và cho con bú cần ăn đủ chất, tăng cường các thực phẩm giàu vitamin A để đảm bảo nguồn dinh dưỡng cho trẻ.
Bên cạnh chế độ dinh dưỡng hàng ngày, phụ huynh cần cho trẻ tham gia đầy đủ các đợt bổ sung vitamin A liều cao do ngành y tế tổ chức. Hàng năm, Bộ Y tế triển khai 2 đợt bổ sung vitamin A cho trẻ từ 6 tháng đến dưới 60 tháng tuổi, thường diễn ra vào ngày 1-2/6 và 1-2/12. Hoạt động này góp phần cải thiện tình trạng thiếu vitamin A ở trẻ em và giúp Việt Nam thanh toán bệnh mù lòa do thiếu vitamin A từ năm 2000.
Cần lưu ý, vitamin A cần thiết cho sức khỏe của trẻ nhưng khi thừa cũng sẽ tích lũy và gây ngộ độc cho cơ thể với các biểu hiện mệt mỏi, chậm tăng cân, tăng áp lực sọ não (thóp phồng căng, não úng thủy), đau xương… ở trẻ em. Vì vậy, phụ huynh không nên tự ý mua và sử dụng vitamin A một cách tùy tiện, chỉ nên bổ sung theo hướng dẫn của ngành y tế.
ThS.BS.Hồ Thị Hồng