Trong các trường hợp bị hóc dị vật đường thở, ngạt nước, bị chấn thương…nếu được sơ cấp cứu kịp thời, đúng cách ngoài cộng đồng sẽ tăng khả năng sống sót và giảm thiểu di chứng cho nạn nhân.
Cần nâng cao kỹ năng sơ cấp cứu trong cộng đồng
Hóc dị vật đường thở, ngạt nước, bị chấn thương… là những tai nạn thường gặp trong cộng đồng. Với những tai nạn này, nếu không được sơ cấp cứu ban đầu kịp thời mà chờ đưa được tới cơ sở y tế thì khả năng tử vong cao hoặc để lại nhiều di chứng nặng nề cho nạn nhân. Do đó, việc trang bị kiến thức về sơ cấp cứu trong cộng đồng cho người dân, đặc biệt là giáo viên các trường học, nhân viên các cơ sở vui chơi giải trí… là hết sức cần thiết.
Vừa qua, Trường TH-THCS-THPT Song ngữ Á Châu, TP. Biên Hòa phối hợp với Phòng Công tác xã hội, Bệnh viện Nhi đồng Đồng Nai đã tổ chức lớp tập huấn “Kỹ năng sơ cấp cứu ban đầu” cho giáo viên và nhân viên của nhà trường.
Cô Phạm Thị Hường - Giáo viên Trường TH-THCS-THPT Song ngữ Á Châu, TP. Biên Hòa chia sẻ, nhờ có lớp tập huấn như thế này mà cô có thể nắm được những kỹ năng cơ bản về sơ cấp cứu ban đầu trong các trường hợp như đuối nước, hóc dị vật, băng bó vết thương… nó rất hữu ích cho công việc cũng như cuộc sống của cô. Bởi lẽ, không chỉ sơ cấp cứu cho học sinh gặp nạn, mà trong cuộc sống hằng ngày, ai cũng cần biết những kỹ năng như thế để kịp thời ứng phó khi gặp tình huống không may xảy ra. Nhiều khi, chỉ một vài kỹ năng sơ cấp cứu đơn giản nhưng kịp thời là đã có thể cứu sống được mạng người.
BS Trương Văn Xuất đang hướng dẫn sơ cấp cứu hóc dị vật cho giáo viên Trường TH-THCS-THPT Song ngữ Á Châu.
BS.CKI Trương Văn Xuất, phụ trách Phòng Công tác xã hội, Bệnh viện Nhi đồng Đồng Nai cho biết, trong năm 2023, đoàn y, bác sĩ của bệnh viện đã tập huấn sơ cấp cứu ban đầu cho hơn 1 ngàn cán bộ, giáo viên, nhân viên của 27 trường học trên địa bàn TP.Biên Hòa.
Theo bác sĩ Xuất, qua thực tế tập huấn cho thấy, rất ít người nắm được các kỹ thuật cấp cứu ngoài cộng đồng như: cấp cứu ngưng tim ngưng thở, cấp cứu co giật, cấp cứu dị vật đường thở, cấp cứu ngạt nước, sơ cứu bệnh nhân bị chấn thương… Trong khi đó, những tai nạn này nếu được cấp cứu kịp thời, đúng cách trong cộng đồng sẽ giảm rất nhiều nguy cơ tử vong hoặc di chứng sau tai nạn.
Sơ cấp cứu ban đầu giảm nguy cơ tử vong và di chứng cho nạn nhân
Năm 2023, Bệnh viện Nhi đồng Đồng Nai tiếp nhận 12 ca ngạt nước, trong đó có 3 ca tử vong, các ca còn lại để lại nhiều di chứng nặng. Tất cả những trường hợp này đều chưa được sơ cứu tại cộng đồng hiệu quả.
Theo bác sĩ Trương Văn Xuất, khi bị ngạt nước, nạn nhân bị ngừng thở, tim đập chậm lại do phản xạ. Tình trạng ngừng thở tiếp tục dẫn đến thiếu ôxy máu, gây tăng nhịp tim, huyết áp. Nếu ngừng thở tiếp tục kéo dài trong khoảng từ 20 giây đến 2 - 5 phút (tùy thuộc từng nạn nhân) thì đạt đến ngưỡng và nhịp thở lại xuất hiện khiến cho nước bị hít vào gây co thắt thanh quản tức thì, xuất hiện cơn ngừng thở lần 2, sau đó là các nhịp thở bắt buộc khiến cho nước, dị vật bị hít vào phổi. Hậu quả là nhịp tim chậm dần lại, rối loạn nhịp, ngừng tim và tử vong.
Sơ cứu tại chỗ và đúng kỹ thuật là quan trọng nhất, quyết định sự sống còn hay di chứng não của nạn nhân. Để cứu sống nạn nhân ngạt nước phải ngăn chặn kịp thời các tiến trình trên, tốt nhất là ngay từ khi có cơn ngừng thở đầu tiên tức là trong vòng 1- 4 phút đầu tiên khi bị ngạt nước.
Bên cạnh ngạt nước thì hóc dị vật cũng là tai nạn thường gặp trong cộng đồng, nhất là ở trẻ em. Mới đây nhất là trường hợp bé trai 7 tuổi (ngụ tại TP. Biên Hòa) tử vong do bị hóc bánh bông lan hôm 28-12-2023. Khi đưa đến viện, mặc dù các bác sĩ đã khẩn trương cấp cứu cho bệnh nhân nhưng cháu bé không qua khỏi do không được sơ cấp cứu hiệu quả trong cộng đồng, thời gian ngưng tim quá lâu.
Bác sĩ Trương Văn Xuất cho biết, biểu hiện của người bị hóc dị vật là đột ngột ho sặc sụa, tím tái, nói không được, lấy tay ôm cổ, nặng hơn là thiếu ôxy não dẫn đến ngất xỉu, mê man. Người bị hóc dị vật có diễn tiến bệnh rất nhanh nên dù có được đưa vào bệnh viện cấp cứu cũng rất khó qua khỏi hoặc để lại di chứng rất nặng nề.
Những trường hợp bị hóc dị vật cần được cấp cứu khẩn cấp ngoài cộng đồng bằng thủ thuật Heimlich. Bởi trong vòng 5 phút, nếu không được cấp cứu, lấy dị vật ra ngoài, người bị hóc dị vật không thở được, thiếu ôxy não sẽ dẫn đến tử vong.
Theo ThS.BS Nguyễn Trọng Nghĩa, nếu thực hiện sơ cấp cứu ban đầu đúng cách, kịp thời, sẽ góp phần cứu sống được nhiều trường hợp bị tai nạn ngoài cộng đồng. Những năm qua, bệnh viện Nhi đồng Đồng Nai đã phối hợp với phòng Giáo dục đào tạo TP. Biên Hòa tổ chức tập huấn sơ cấp cứu ban đầu cho giáo viên các trường học trên địa bàn. Lớp tập huấn hoàn toàn miễn phí cho các đơn vị công lập. Vì vậy, các trường có nhu cầu tập huấn có thể liên hệ trực tiếp Phòng Công tác xã hội - Bệnh viện Nhi đồng Đồng Nai để được hỗ trợ.
Thiên Thanh