Nghị quyết số 25-NQ/TW về Chiến lược công tác tư tưởng trong bối cảnh mới đặt ra yêu cầu đổi mới mạnh mẽ phương thức truyền thông, từ cung cấp thông tin sang dẫn dắt nhận thức, củng cố niềm tin và thúc đẩy hành động. Trong lĩnh vực y tế, yêu cầu này cần được triển khai đồng bộ với tinh thần Nghị quyết số 72-NQ/TW của Bộ Chính trị và Luật Phòng bệnh năm 2025, hướng tới xây dựng văn hóa chủ động phòng bệnh, nâng cao trách nhiệm của mỗi người dân và cộng đồng đối với sức khỏe.
Khi truyền thông y tế cần một cách tiếp cận mới
Sự phát triển của công nghệ số, mạng xã hội và trí tuệ nhân tạo đang làm thay đổi sâu sắc cách người dân tiếp nhận thông tin sức khỏe. Người dân có thể nhanh chóng tìm kiếm kiến thức, chia sẻ kinh nghiệm và trao đổi về các vấn đề y tế. Tuy nhiên, cùng với những thuận lợi đó là nguy cơ lan truyền thông tin sai lệch, tin đồn và những nội dung chưa được kiểm chứng về dịch bệnh, vaccine, thuốc và phương pháp điều trị.
Truyền thông cần giúp người dân biến kiến thức thành nhận thức và biến nhận thức thành hành động bảo vệ sức khỏe. Ảnh do AI tạo
Trong bối cảnh này, truyền thông y tế không thể chỉ dừng ở việc đăng tải tin, bài, phổ biến kiến thức hoặc thông báo về hoạt động của ngành. Điều quan trọng hơn là giúp người dân hiểu đúng vấn đề sức khỏe, nhận biết nguy cơ, tin tưởng vào thông tin có căn cứ khoa học và biết cách hành động phù hợp.
Nghị quyết số 25-NQ/TW ngày 22/8/2026 của Bộ Chính trị về Chiến lược công tác tư tưởng trong bối cảnh mới nhấn mạnh yêu cầu chuyển trọng tâm từ quản lý thông tin sang dẫn dắt nhận thức xã hội, củng cố niềm tin và tạo đồng thuận xã hội. Đối với ngành Y tế, tinh thần này đòi hỏi truyền thông phải chủ động hơn, thuyết phục hơn và gắn chặt hơn với kết quả thực hiện nhiệm vụ bảo vệ, chăm sóc và nâng cao sức khỏe Nhân dân.
Định hướng đó có mối liên hệ trực tiếp với Nghị quyết số 72-NQ/TW ngày 9/9/2025 của Bộ Chính trị về một số giải pháp đột phá, tăng cường bảo vệ, chăm sóc và nâng cao sức khỏe Nhân dân. Nghị quyết 72 nhấn mạnh chuyển mạnh từ tư duy tập trung khám bệnh, chữa bệnh sang chủ động phòng bệnh, chú trọng chăm sóc sức khỏe toàn diện, liên tục theo vòng đời và phát huy vai trò của y tế dự phòng, y tế cơ sở.
Nếu Nghị quyết 72 đặt ra yêu cầu thay đổi cách tiếp cận trong bảo vệ, chăm sóc sức khỏe, thì tinh thần Nghị quyết 25 gợi mở cách đổi mới truyền thông để hỗ trợ quá trình chuyển đổi ấy. Truyền thông cần góp phần đưa chủ trương, chính sách đến gần người dân, biến kiến thức thành nhận thức và biến nhận thức thành hành động bảo vệ sức khỏe.
Đưa tinh thần chủ động phòng bệnh vào đời sống
Luật Phòng bệnh số 114/2025/QH15, có hiệu lực từ ngày 1/7/2026, đánh dấu một bước phát triển quan trọng trong hoàn thiện khuôn khổ pháp lý về phòng bệnh tại Việt Nam. Cùng với định hướng của Nghị quyết 72, Luật đặt ra yêu cầu tăng cường năng lực phòng bệnh và nâng cao trách nhiệm của các cơ quan, tổ chức, cá nhân trong bảo vệ sức khỏe.
Trong bối cảnh đó, truyền thông cần góp phần làm rõ một thông điệp cốt lõi: phòng bệnh không chỉ là nhiệm vụ của cơ quan y tế khi dịch bệnh xuất hiện, mà là hoạt động thường xuyên, gắn với đời sống hằng ngày của mỗi người dân, gia đình và cộng đồng.
Đối với bệnh truyền nhiễm, người dân cần được hướng dẫn cách nhận biết nguy cơ, thực hiện biện pháp phòng bệnh, tiếp cận tiêm chủng và tìm kiếm dịch vụ y tế khi cần thiết. Đối với bệnh không lây nhiễm, truyền thông cần chú trọng dinh dưỡng hợp lý, vận động thể lực, hạn chế các yếu tố nguy cơ và chủ động kiểm tra sức khỏe. Các nội dung về sức khỏe tinh thần, dinh dưỡng và chăm sóc sức khỏe theo vòng đời cũng cần được truyền tải phù hợp với từng nhóm đối tượng.
Điều quan trọng là không biến truyền thông phòng bệnh thành những đợt tuyên truyền ngắn hạn, chỉ tập trung khi có chiến dịch hoặc khi dịch bệnh diễn biến phức tạp. Cần duy trì hoạt động truyền thông thường xuyên, giúp kiến thức sức khỏe dần trở thành thói quen và chuẩn mực trong đời sống.
Muốn vậy, thông điệp cần cụ thể, dễ hiểu và gắn với hành động. Thay vì chỉ khuyến cáo chung chung, cần giúp người dân biết mình nên làm gì, thực hiện như thế nào, khi nào cần tìm kiếm sự hỗ trợ và có thể tiếp cận dịch vụ y tế ở đâu.
Hiệu quả truyền thông vì thế không chỉ thể hiện ở số lượng tin, bài hay lượt tiếp cận, mà còn ở mức độ người dân hiểu đúng, ghi nhớ, tin tưởng và thực hiện hành vi có lợi cho sức khỏe.
Truyền thông chính sách phải đi trước một bước
Một trong những yêu cầu quan trọng của đổi mới truyền thông y tế là gắn hoạt động truyền thông với toàn bộ quá trình xây dựng và thực thi chính sách.
Đối với những chính sách có tác động trực tiếp đến người dân, truyền thông cần được chuẩn bị từ sớm, bắt đầu bằng việc phân tích nhóm đối tượng chịu tác động, nhu cầu thông tin, những vấn đề dễ gây hiểu nhầm và các câu hỏi cần được giải đáp.
Khi chính sách được ban hành, cần có thông điệp thống nhất, tài liệu hỏi – đáp, nội dung giải thích bằng ngôn ngữ phổ thông và sản phẩm phù hợp với từng nhóm công chúng. Trong quá trình triển khai, cần tiếp tục lắng nghe phản hồi, kịp thời giải thích những nội dung chưa rõ và chuyển những khó khăn thực tế đến cơ quan có thẩm quyền.
Đối với Nghị quyết 72 và Luật Phòng bệnh, cách tiếp cận này đặc biệt cần thiết. Người dân không chỉ cần biết văn bản quy định những gì, mà còn cần hiểu các định hướng và quy định đó liên quan như thế nào đến việc phòng bệnh, chăm sóc sức khỏe, tiếp cận dịch vụ và thực hiện trách nhiệm của mình.
Truyền thông chính sách vì vậy cần chuyển từ việc phổ biến văn bản sang giải thích ý nghĩa, lợi ích, trách nhiệm và cách thức thực hiện. Thông tin cần chính xác, minh bạch, không cường điệu hóa lợi ích hoặc tạo kỳ vọng vượt quá nội dung chính sách.
Đưa truyền thông đến gần hơn với cơ sở và cộng đồng
Nghị quyết 72 nhấn mạnh vai trò của y tế dự phòng và y tế cơ sở, trong khi Nghị quyết 25 yêu cầu tăng cường công tác tư tưởng tại cơ sở, địa bàn dân cư và trên không gian số. Hai định hướng này đặt ra yêu cầu đổi mới truyền thông y tế theo hướng sát thực tế và gần người dân hơn.
Trạm Y tế cấp xã có vai trò quan trọng trong cung cấp thông tin sức khỏe, hướng dẫn phòng bệnh, tư vấn và kết nối người dân với các dịch vụ y tế. Trong điều kiện tổ chức chính quyền địa phương hai cấp, hoạt động truyền thông cần được tổ chức phù hợp với cơ cấu quản lý mới, tăng cường phối hợp giữa ngành Y tế, chính quyền địa phương và các lực lượng tại cộng đồng.
Nội dung truyền thông cần xuất phát từ nhu cầu và nguy cơ sức khỏe của từng địa bàn. Nơi có nguy cơ dịch bệnh cần ưu tiên hướng dẫn phòng bệnh và nhận biết dấu hiệu cảnh báo. Địa bàn có nhiều người mắc bệnh không lây nhiễm cần chú trọng thay đổi lối sống, dinh dưỡng và kiểm soát các yếu tố nguy cơ. Với người cao tuổi, trẻ em, người khuyết tật và người dân vùng sâu, vùng xa, cần lựa chọn cách truyền tải phù hợp, bảo đảm khả năng tiếp cận thông tin.
Cùng với truyền thông trực tiếp, cần phát huy hệ thống truyền thanh cơ sở, tài liệu hướng dẫn, hoạt động tư vấn cộng đồng và các nền tảng số. Nhân viên y tế, cộng tác viên và những người có uy tín trong cộng đồng có thể góp phần giải thích thông tin bằng ngôn ngữ gần gũi, đồng thời phản ánh kịp thời những băn khoăn của người dân.
Từ truyền thông về sức khỏe đến xây dựng văn hóa sức khỏe
Đổi mới truyền thông y tế theo tinh thần Nghị quyết 25, gắn với Nghị quyết 72 và Luật Phòng bệnh, không chỉ là thay đổi cách đưa tin hay tăng cường sử dụng công nghệ. Cốt lõi là thay đổi mục tiêu và phương thức hoạt động, lấy người dân làm trung tâm và lấy kết quả bảo vệ sức khỏe làm định hướng.
Truyền thông cần giúp mỗi người hiểu rằng sức khỏe không chỉ phụ thuộc vào việc khám, chữa bệnh khi có vấn đề, mà còn được hình thành từ những lựa chọn hằng ngày về dinh dưỡng, vận động, vệ sinh, môi trường sống, sức khỏe tinh thần và việc chủ động sử dụng dịch vụ dự phòng.
Để làm được điều đó, cần sự phối hợp giữa cơ quan quản lý, đơn vị chuyên môn, cơ sở y tế, cơ quan báo chí và các lực lượng tại cộng đồng. Mỗi thông điệp phải dựa trên căn cứ khoa học, phù hợp với nhu cầu thực tế và hướng đến hành động cụ thể.
Khi truyền thông được triển khai thường xuyên, chính sách được giải thích rõ ràng và người dân có điều kiện tham gia chủ động vào quá trình bảo vệ sức khỏe, văn hóa phòng bệnh sẽ từng bước được hình thành. Đây chính là đóng góp thiết thực của công tác truyền thông y tế đối với mục tiêu xây dựng một Việt Nam khỏe mạnh, trong đó mỗi người dân là chủ thể tích cực của quá trình chăm sóc và nâng cao sức khỏe.
Nguồn: T5G
https://t5g.org.vn/doi-moi-truyen-thong-y-te-theo-tinh-than-nghi-quyet-25-bai-1-lay-phong-benh-lam-trong-tam-lay-nguoi-dan-lam-trung-tam