Ngày 23/10/2026, Chính phủ ban hành Nghị định số 395/2026/NĐ-CP quy định về hoạt động và quản lý cơ sở trợ giúp xã hội. Nghị định có hiệu lực thi hành từ ngày 07/12/2026.
Nghị định số 395/2026/NĐ-CP đồng thời quy định chi tiết một số nội dung của Luật Người khuyết tật, Luật Người cao tuổi và các biện pháp tổ chức thi hành Luật Trẻ em, Luật Phòng, chống bạo lực gia đình cùng những quy định pháp luật có liên quan.
Theo Nghị định, cơ sở trợ giúp xã hội có chức năng phòng ngừa, chăm sóc, nuôi dưỡng, can thiệp, trị liệu, hỗ trợ phục hồi, phát triển và hòa nhập cộng đồng cho đối tượng hòa nhập cộng đồng.
Như vậy, hoạt động trợ giúp xã hội được tiếp cận theo hướng toàn diện, kết hợp giữa hỗ trợ trước mắt với can thiệp và phục hồi lâu dài. Mục tiêu không chỉ là bảo đảm các nhu cầu thiết yếu, mà còn giúp đối tượng nâng cao năng lực tự chăm sóc, phát triển khả năng cá nhân và từng bước ổn định cuộc sống.
Mười loại hình cơ sở trợ giúp xã hội
Nghị định xác định 10 loại hình cơ sở trợ giúp xã hội, gồm:
Hình ảnh được tạo bởi công cụ AI.
Việc quy định đa dạng các loại hình cơ sở tạo hành lang pháp lý để tổ chức hoạt động chăm sóc, trợ giúp phù hợp với nhu cầu, hoàn cảnh và đặc điểm của từng nhóm đối tượng.
Tiếp nhận và bảo vệ người cần trợ giúp khẩn cấp
Điều 6 Nghị định số 395/2026/NĐ-CP quy định cơ sở trợ giúp xã hội thực hiện một phần hoặc toàn bộ các nhiệm vụ phù hợp với chức năng, loại hình cơ sở, đối tượng phục vụ và yêu cầu hoạt động theo quy định của pháp luật.
Trong đó, cơ sở có trách nhiệm tiếp nhận người cần được bảo vệ khẩn cấp; đánh giá nhu cầu, sàng lọc và phân loại đối tượng. Khi cần thiết, đối tượng được chuyển đến cơ sở y tế, giáo dục, cơ quan công an, tư pháp hoặc tổ chức phù hợp.
Trong trường hợp khẩn cấp, cơ sở phải đáp ứng các nhu cầu thiết yếu của đối tượng như chăm sóc y tế, nơi tạm trú an toàn, nước uống, thực phẩm, quần áo, đồ dùng cần thiết và phương tiện đi lại.
Nghị định cũng yêu cầu triển khai các biện pháp phòng ngừa nguy cơ đối tượng rơi vào hoàn cảnh khó khăn, bị xâm hại, bạo lực hoặc ngược đãi; đồng thời phát triển mạng lưới nhân viên, cộng tác viên và tình nguyện viên công tác xã hội.
Can thiệp, trị liệu và quản lý trường hợp
Cơ sở trợ giúp xã hội thực hiện tham vấn; trị liệu rối nhiễu tâm trí; hỗ trợ khủng hoảng tâm lý và phục hồi thể chất; tư vấn, trợ giúp đối tượng tiếp cận chính sách xã hội; kết nối dịch vụ trợ giúp pháp lý và phối hợp với các cơ quan, tổ chức để bảo vệ đối tượng.
Cơ sở có trách nhiệm đánh giá nhu cầu, xây dựng kế hoạch can thiệp và trợ giúp; lập, quản lý và lưu trữ hồ sơ trường hợp; theo dõi, giám sát, rà soát, đánh giá kết quả thực hiện để kịp thời điều chỉnh hoặc xây dựng kế hoạch can thiệp mới khi đối tượng có nhu cầu.
Đối với người thuộc diện bảo trợ xã hội có hoàn cảnh đặc biệt khó khăn, không thể tự lo cuộc sống và không có điều kiện sinh sống tại gia đình, cộng đồng, cơ sở trợ giúp xã hội thực hiện việc tiếp nhận, quản lý, chăm sóc và nuôi dưỡng.
Chăm sóc sức khỏe và phục hồi chức năng
Cơ sở trợ giúp xã hội được cung cấp dịch vụ khám bệnh, chữa bệnh nếu đáp ứng đầy đủ các điều kiện theo quy định của pháp luật về khám bệnh, chữa bệnh. Trường hợp không trực tiếp cung cấp dịch vụ, cơ sở có trách nhiệm kết nối với cơ sở y tế hoặc chuyển đối tượng đến cơ sở phù hợp để đáp ứng nhu cầu chăm sóc sức khỏe.
Bên cạnh đó, cơ sở tổ chức các hoạt động phục hồi chức năng; hỗ trợ đối tượng tham gia hoạt động tự quản, văn hóa, thể thao và những hoạt động khác phù hợp với lứa tuổi, tình trạng sức khỏe; tạo điều kiện tham gia lao động sản xuất theo quy định của pháp luật.
Hỗ trợ giáo dục và hòa nhập cộng đồng
Cơ sở trợ giúp xã hội chủ trì, phối hợp với các cơ quan, tổ chức hỗ trợ đối tượng tiếp cận và tham gia các chương trình giáo dục phổ thông, giáo dục nghề nghiệp, giáo dục đại học, giáo dục hòa nhập, giáo dục chuyên biệt và hướng nghiệp phù hợp với nhu cầu, khả năng của từng người.
Các hoạt động này nhằm hỗ trợ đối tượng phát triển về thể chất, trí tuệ và nhân cách, từng bước nâng cao khả năng tự lập và hòa nhập cộng đồng.
Ngoài ra, cơ sở trợ giúp xã hội còn cung cấp các dịch vụ giáo dục xã hội, đào tạo kỹ năng sống, tập huấn chuyên môn, nâng cao năng lực chăm sóc và quản lý đối tượng được cung cấp dịch vụ công tác xã hội theo quy định./.
Bích Ngọc