Thời gian qua, các cơ quan chức năng trên địa bàn thành phố Đồng Nai đã triển khai nhiều giải pháp nhằm bảo đảm nguồn nước sạch phục vụ sinh hoạt cho người dân. Tuy nhiên, bên cạnh những kết quả tích cực, chất lượng nước dưới đất tại một số khu vực vẫn tiềm ẩn nguy cơ ô nhiễm, đòi hỏi sự vào cuộc quyết liệt hơn của cơ quan quản lý, đơn vị cấp nước và người dân.
Tăng cường giám sát chất lượng nước sạch
Ông Lương Trường Vĩnh, Trưởng khoa Sức khỏe môi trường - Y tế trường học CDC Đồng Nai cho biết, để đảm bảo nguồn nước sạch và vệ sinh môi trường, trong năm nay CDC Đồng Nai đã tăng cường kiểm tra, giám sát chất lượng nước sinh hoạt trên toàn tỉnh. Trong đó, trọng tâm là kiểm tra các công trình cấp nước nông thôn, giám sát chất lượng nước sinh hoạt và đẩy mạnh tuyên truyền nhằm nâng cao nhận thức của người dân về sử dụng nước sạch an toàn.
Kết quả ngoại kiểm chất lượng nước sạch năm 2025 cho thấy, toàn thành phố đã thực hiện ngoại kiểm tại 96 đơn vị cấp nước với tổng cộng 242 mẫu nước được lấy kiểm tra. Trong số này, 116 mẫu đạt quy chuẩn theo QCVN 01-1:2024/BYT, đạt tỷ lệ gần 48%.
Nhân viên CDC Đồng Nai lấy mẫu nước ở các nhà máy nước trên địa thành phố để làm xét nghiệm chất lượng nước.
Đáng chú ý, các đơn vị cấp nước có quy mô lớn từ 1.000m³/ngày đêm trở lên đạt tỷ lệ mẫu đạt quy chuẩn khá cao, gần 78%. Trong khi đó, các công trình cấp nước nhỏ dưới 1.000m³/ngày đêm chỉ đạt khoảng 20%. Kết quả này cho thấy sự chênh lệch đáng kể về năng lực vận hành, xử lý và kiểm soát chất lượng nước giữa các mô hình cấp nước.
Qua ngoại kiểm, nhiều thông số không đạt quy chuẩn vẫn xuất hiện phổ biến như clo dư tự do, vi sinh vật, mangan, sắt, độ đục và nhôm. Đặc biệt, có tới 92/242 mẫu không đạt về hàm lượng clo dư tự do; 41 mẫu xuất hiện trực khuẩn mủ xanh và 39 mẫu không đạt về tổng Coliform.
Ngành y tế nhận định nguyên nhân chủ yếu là do nhiều công trình cấp nước nông thôn chưa duy trì tốt hệ thống khử trùng, thiết bị hoạt động không ổn định hoặc xuống cấp sau thời gian dài sử dụng. Một số công trình sử dụng nguồn nước ngầm cũng gặp khó khăn trong xử lý kim loại nặng và vi sinh vật.
Trước thực trạng trên, CDC Đồng Nai đã phối hợp các đơn vị liên quan yêu cầu những cơ sở có mẫu nước không đạt nhanh chóng tìm nguyên nhân, khắc phục hệ thống xử lý và tăng cường theo dõi chất lượng nước định kỳ.
Song song đó, công tác truyền thông về sử dụng nước sạch, bảo vệ nguồn nước, vệ sinh môi trường và phòng chống dịch bệnh tiếp tục được đẩy mạnh nhằm thay đổi nhận thức và hành vi của cộng đồng.
Cảnh báo nguy cơ từ nguồn nước ngầm
Bên cạnh hệ thống cấp nước tập trung, tình trạng khai thác nước dưới đất phục vụ sinh hoạt vẫn còn phổ biến tại nhiều địa phương trong tỉnh, nhất là khu vực nông thôn. Tuy nhiên, kết quả quan trắc tài nguyên nước dưới đất năm 2025 cho thấy chất lượng nguồn nước này đang tiềm ẩn nhiều nguy cơ đáng lo ngại.
Theo Sở Nông nghiệp và Môi trường thành phố Đồng Nai, trong năm 2025 toàn tỉnh ghi nhận 211 lần phát hiện các thông số nước dưới đất vượt quy chuẩn. Các chỉ số vượt chuẩn chủ yếu gồm pH, sắt, mangan, chì, amoni và chỉ số Pecmanganat.
Đáng chú ý, tại nhiều khu vực, nguồn nước dưới đất không còn bảo đảm để sử dụng trực tiếp cho sinh hoạt. Một số nơi ghi nhận tình trạng nhiễm kim loại nặng, nhiễm mặn hoặc hàm lượng amoni vượt cao nhiều lần quy chuẩn cho phép.
Điển hình như tại xã Đại Phước, kết quả quan trắc cho thấy nước dưới đất có dấu hiệu nhiễm mặn, hàm lượng amoni vượt quy chuẩn từ 11,5 đến 11,7 lần; sắt vượt từ 1,71 đến 7,16 lần; mangan vượt hơn 3 lần quy chuẩn.
Tại một số khu vực khác như An Phước, An Viễn, Bình An, Bàu Hàm hay Dầu Giây, nguồn nước dưới đất cũng ghi nhận tình trạng pH thấp, hàm lượng sắt hoặc mangan vượt ngưỡng cho phép.
Sở Nông nghiệp và Môi trường thành phố Đồng Nai khuyến cáo người dân hạn chế khai thác, sử dụng trực tiếp nước dưới đất cho mục đích ăn uống, sinh hoạt; đặc biệt không nên tiếp tục khai thác nước ngầm tại những khu vực đã có hệ thống cấp nước máy tập trung. Đối với nơi chưa có nước máy, cần áp dụng các biện pháp xử lý phù hợp trước khi sử dụng nhằm bảo vệ sức khỏe.
Theo các chuyên gia môi trường, áp lực đô thị hóa, sản xuất công nghiệp, chăn nuôi và biến đổi khí hậu đang tác động ngày càng lớn đến tài nguyên nước dưới đất. Vì vậy, bên cạnh đầu tư mở rộng mạng lưới cấp nước sạch, việc bảo vệ nguồn nước, kiểm soát ô nhiễm và nâng cao ý thức sử dụng nước tiết kiệm là yêu cầu cấp thiết hiện nay.
Nước sạch không chỉ là nhu cầu thiết yếu trong đời sống mà còn là yếu tố quan trọng bảo đảm sức khỏe cộng đồng và phát triển bền vững. Để người dân được sử dụng nguồn nước an toàn, cần sự phối hợp chặt chẽ giữa cơ quan quản lý, đơn vị cấp nước và cộng đồng trong bảo vệ, giám sát và sử dụng hiệu quả tài nguyên nước.
Thanh Tú.