Tự mua kháng sinh khi ho, sốt, viêm họng, dùng lại đơn thuốc cũ hoặc tự ngưng thuốc khi thấy đỡ bệnh là những thói quen vẫn còn phổ biến. Việc sử dụng kháng sinh không đúng chỉ định không chỉ tiềm ẩn nguy cơ tác dụng phụ mà còn góp phần làm gia tăng tình trạng kháng thuốc, khiến việc điều trị các nhiễm khuẩn về sau trở nên khó khăn hơn.
Tiện lợi trước mắt, rủi ro lâu dài
Tại khu vực phường Phước Long, thành phố Đồng Nai việc một số người dân đến nhà thuốc, kể triệu chứng rồi tự mua thuốc về sử dụng vẫn còn xảy ra. Tâm lý ngại đi khám, muốn tiết kiệm thời gian, chi phí hoặc cho rằng những triệu chứng quen thuộc có thể tự điều trị khiến không ít người lựa chọn kháng sinh mà chưa được bác sĩ thăm khám và xác định nguyên nhân.
Người dân tự mua thuốc tại nhà thuốc khi chưa có chỉ định của bác sĩ.
Bà T., (58 tuổi, ngụ tại khu phố Phước Lộc, phường Phước Long, thành phố Đồng Nai), thường bị ho mỗi khi thời tiết thay đổi. Ngại làm phiền con cháu và nghĩ bệnh không nghiêm trọng, bà tự mua thuốc tại nhà thuốc gần nhà. Khi thấy triệu chứng giảm, bà ngưng thuốc. Những lần sau, mỗi khi ho trở lại, bà tiếp tục mua thuốc theo cách cũ.
Tuy nhiên, tình trạng ho không cải thiện mà ngày càng nặng hơn. Gia đình đưa bà đến cơ sở y tế kiểm tra, bà được chẩn đoán viêm phổi và phải nhập viện điều trị. “Tôi nghĩ uống kháng sinh thì bệnh sẽ nhanh khỏi, không ngờ bệnh lại nặng thêm. Biết phải nằm viện thế này thì tôi đã đi khám bác sĩ từ đầu” - bà T. chia sẻ.
Tương tự, ông M., (65 tuổi, ở khu phố Bàu Nghé, phường Phước Long, thành phố Đồng Nai) mắc viêm phế quản mạn tính nhiều năm. Khi xuất hiện tình trạng ho, có đờm, thay vì tái khám, ông lấy lại đơn thuốc được kê từ năm trước và mua những loại thuốc đã từng sử dụng. Sau 2 ngày dùng thuốc triệu chứng không cải thiện, lo lắng về tình trạng sức khỏe, ông đến cơ sở y tế để được thăm khám và điều trị.
Theo bác sĩ Vũ Thị Hồng Ân, Khoa khám bệnh, Trạm y tế phường Phước Long, đây là những thói quen cần thay đổi. Không phải trường hợp ho, sốt hay đau họng nào cũng cần sử dụng kháng sinh. Kháng sinh chỉ có tác dụng đối với một số bệnh nhiễm khuẩn do vi khuẩn và không có tác dụng điều trị các bệnh do vi rút gây ra.
Việc tự ý sử dụng kháng sinh còn có thể dẫn đến những tác dụng không mong muốn như dị ứng, rối loạn tiêu hóa, ảnh hưởng đến hệ vi sinh đường ruột và trong một số trường hợp có thể gây tổn thương các cơ quan như gan, thận. Đáng lưu ý hơn, sử dụng kháng sinh không phù hợp góp phần làm gia tăng vi khuẩn kháng thuốc.
Kháng thuốc nguy cơ không chỉ của một người
Bác sĩ Vũ Thị Hồng Ân, cho biết tình trạng tự ý mua kháng sinh, sử dụng thuốc theo đơn cũ hoặc dùng thuốc với mục đích “phòng bệnh” là những thói quen cần được thay đổi.
“Kháng sinh không phải thuốc trị mọi loại ho, sốt hay viêm họng. Việc có cần dùng kháng sinh hay không phải dựa trên thăm khám và chỉ định của bác sĩ. Người dân không nên tự mua, đổi thuốc hoặc tự ngưng thuốc khi chưa có hướng dẫn” – BS Ân khuyến cáo.
Bác sĩ Vũ Thị Hồng Ân khám bệnh, tư vấn cho người dân về những nguy cơ của việc tự ý sử dụng thuốc kháng sinh tại Trạm Y tế phường Phước Long.
Theo bác sĩ Ân, khi kháng sinh được sử dụng không đúng chỉ định, không đúng loại hoặc không phù hợp với tình trạng nhiễm khuẩn, nguy cơ xuất hiện và lan rộng vi khuẩn kháng thuốc có thể gia tăng. Khi đó, những thuốc từng có hiệu quả có thể không còn đáp ứng tốt, người bệnh phải sử dụng các phương án điều trị phức tạp hơn, thời gian điều trị kéo dài và chi phí tăng lên.
Kháng thuốc không chỉ ảnh hưởng đến người tự sử dụng thuốc mà còn là vấn đề của cộng đồng. Vi khuẩn kháng thuốc có thể lây lan, làm giảm hiệu quả của các thuốc điều trị nhiễm khuẩn và gây khó khăn cho công tác điều trị, đặc biệt ở những người mắc bệnh nặng hoặc có nguy cơ cao.
“Khi có triệu chứng như sốt cao, ho kéo dài, khó thở... người dân nên đến cơ sở y tế để được thăm khám, xác định nguyên nhân và sử dụng thuốc theo hướng dẫn. Mỗi người dân cần nâng cao nhận thức, sử dụng thuốc có trách nhiệm, tránh tâm lý chủ quan. Đồng thời, cần tăng cường phòng bệnh, vệ sinh cá nhân tốt, tiêm chủng đầy đủ để hạn chế nhiễm khuẩn” – BS Ân khuyến cáo.
N. Văn