Trong bối cảnh bùng nổ thông tin và sự thay đổi nhanh chóng của công nghệ số, truyền thông y tế không còn dừng lại ở việc thông báo hay khuyến nghị chung chung. Ngày nay, nó đã trở thành một phần không thể tách rời của “phác đồ điều trị”. Hội nghị tập huấn “Nâng cao năng lực truyền thông y tế năm 2026” do Sở Y tế Đồng Nai tổ chức vào sáng 31-3 đã mở ra một tư duy đột phá: Truyền thông “may đo” - chìa khóa để chạm đến niềm tin và thay đổi hành vi cộng đồng
Lãnh đạo Sở Y tế tặng hoa cho các đơn vị báo cáo tại hội nghị.
Tham dự hội nghị có Nhà báo, ThS Vũ Mạnh Cường - Giám đốc Trung tâm Truyền thông - GDSK Trung ương (Bộ Y tế); ThS Võ Thị Ngọc Lắm và ThS.BS Lê Anh Tuấn - Phó giám đốc Sở Y tế, cùng gần 200 đại biểu đến từ các đơn vị y tế trên địa bàn tỉnh.
Những thách thức mới trong kỷ nguyên số
Sau khi sáp nhập với Bình Phước, Đồng Nai hiện là tỉnh có dân số đông thứ 3 cả nước với gần 4,5 triệu dân, đặc điểm văn hóa - xã hội vô cùng đa dạng. Điều này đặt ra áp lực rất lớn lên mạng lưới truyền thông của ngành y tế: Làm sao để thông tin y tế không chỉ “phủ rộng” mà phải “thẩm thấu” đến từng nhóm đối tượng? Đặc biệt, trong bối cảnh số hóa hiện nay, làm sao để đập tan những tin giả (fake news) về sức khỏe trên mạng xã hội lan truyền với tốc độ chóng mặt, gây hoang mang dư luận?
ThS Võ Thị Ngọc Lắm – Phó giám đốc Sở Y tế phát biểu tại hội nghị.
Phát biểu khai mạc hội nghị, ThS Võ Thị Ngọc Lắm nhấn mạnh, trong thời gian qua, công tác truyền thông đã có nhiều nỗ lực, tuy nhiên vẫn còn bộc lộ những khó khăn, hạn chế như: hoạt động truyền thông chưa đồng đều, nhất là tại cấp cơ sở do thiếu kinh phí và nhân lực, hình thức truyền thông tuy đa dạng nhưng hiệu quả tiếp cận ở một số nhóm đối tượng chưa cao, việc ứng dụng công nghệ số chưa đồng đều giữa các đơn vị.
Do đó, hội nghị tập huấn hôm nay nhằm trang bị cho lãnh đạo và đội ngũ làm công tác truyền thông những kiến thức, kỹ năng mới để vận dụng có hiệu quả tại đơn vị, từng bước nâng cao chất lượng truyền thông giáo dục sức khỏe của ngành y tế.
Tư duy “truyền thông may đo” và “tiếp thị du kích”
Điểm nhấn thu hút sự quan tâm đặc biệt của các đại biểu tại hội nghị chính là các chuyên đề của Nhà báo, ThS Vũ Mạnh Cường Vũ Mạnh Cường - Giám đốc Trung tâm Truyền thông - GDSK Trung ương. Với góc nhìn sắc sảo của một chuyên gia dày dạn kinh nghiệm, ông đã giới thiệu và phân tích sâu về tư duy “truyền thông may đo” - một bước chuyển tất yếu trong lĩnh vực truyền thông - giáo dục sức khỏe của ngành y tế.
Theo ThS Vũ Mạnh Cường, nếu truyền thông đại chúng là “một thông điệp cho tất cả”, thì truyền thông “may đo” là thiết kế thông điệp cá nhân hóa dựa trên nhu cầu, hành vi và hoàn cảnh cụ thể của từng nhóm đối tượng. “Một lời khuyên về tiêm chủng cho một người mẹ ở đô thị phải khác với cách tiếp cận một phụ nữ dân tộc thiểu số ở vùng sâu vùng xa. Một khuyến cáo sức khỏe đối với một cụ già khác với thế hệ trẻ. Chúng ta phải nói ngôn ngữ của họ, chạm vào nỗi lo của họ và giải quyết đúng rào cản của họ,” - ThS Cường khẳng định.
ThS Vũ Mạnh Cường - Giám đốc Trung tâm Truyền thông - GDSK Trung ương (Bộ Y tế) chia sẻ về tư duy “Truyền thông may đo” và “Tiếp thị du kích”.
Song song đó, chiến thuật “Tiếp thị du kích” cũng được ông đưa ra như một giải pháp tối ưu cho các đơn vị y tế vốn hạn hẹp về kinh phí. Thay vì những chiến dịch tốn kém, ngành y tế có thể tạo ra những điểm chạm bất ngờ, đầy cảm xúc. Ví dụ như chiến dịch “Giá sức khỏe là vô giá” thông qua các ki-ốt tương tác tại bệnh viện, hay việc biến những bậc cầu thang thành “cầu thang sức khỏe” để khuyến khích vận động. Những cách làm này không tốn nhiều tiền nhưng lại tạo ra hiệu ứng viral mạnh mẽ trên mạng xã hội.
Đặc biệt, trong kỹ năng cung cấp thông tin ca bệnh cho báo chí, TS Vũ Mạnh Cường đưa ra một nguyên tắc vàng: Thông tin bệnh nhân là bảo mật, chỉ được cung cấp thông tin cá nhân và hình ảnh của bệnh nhân khi có sự đồng ý bằng văn bản. Bác sĩ phải là rào chắn ngăn chặn thông tin sai lệch, nhưng đồng thời phải là nguồn thông tin chuyên môn chính xác, nhân văn. Khi kể một câu chuyện bệnh nhân, mục đích cuối cùng phải là giáo dục cộng đồng, không phải để giật gân, câu view.
Kinh nghiệm thực tiễn từ cơ sở
Tại hội nghị, ThS Hoàng Thị Bích Ngọc – Phó khoa, Phụ trách Khoa Truyền thông - Giáo dục sức khỏe, Trung tâm Kiểm soát bệnh tật tỉnh Đồng Nai đã giới thiệu mạng lưới truyền thông giáo dục sức khỏe sâu rộng tại địa phương và định hướng cốt lõi cho công tác truyền thông 2026 là chuyển từ “truyền thông cung cấp thông tin” sang “truyền thông thay đổi hành vi”. Không chỉ truyền thông cho “người dân biết” mà phải truyền thông cho người dân làm theo bằng nhiều hình thức từ trực tiếp đến gián tiếp trên các nền tảng số như: website, zalo, facebook…
ThS Hoàng Thị Bích Ngọc – Phó khoa, Phụ trách Khoa Truyền thông - Giáo dục sức khỏe, CDC Đồng Nai định hướng truyền thông giáo dục sức khỏe năm 2026.
Từ góc độ bệnh viện, báo cáo của Bệnh viện Nhi đồng Đồng Nai và Bệnh viện ĐHYD Shing Mark đã minh chứng cho sự thay đổi tư duy: Truyền thông không còn là việc của riêng phòng truyền thông, mà là sự phối hợp của cả hệ thống chuyên môn.
Tại Bệnh viện Nhi đồng Đồng Nai, truyền thông được xác định là một phần của phác đồ điều trị. BS.CKI Trương Văn Xuất - Trưởng phòng Công tác xã hội - Quan hệ công chúng của bệnh viện chia sẻ: “Trong chuyên khoa Nhi, quá trình điều trị phụ thuộc rất lớn vào hành vi của phụ huynh. Do đó, chúng tôi đẩy mạnh các bài viết có hàm lượng y khoa cao nhưng được trình bày dưới dạng video ngắn, dễ hiểu để hướng dẫn cá thể hóa cho cha mẹ ngay trên nền tảng số”.
Trong khi đó, Bệnh viện ĐHYD Shing Mark lại chú trọng vào việc xây dựng "Thương hiệu bác sĩ" trong hệ sinh thái số. Theo đơn vị này, hơn 90% khách hàng có xu hướng tự tìm hiểu bệnh lý trực tuyến. Việc các bác sĩ trực tiếp xuất hiện trên TikTok, Facebook để chia sẻ kiến thức y khoa chuẩn xác không chỉ giúp quảng bá bệnh viện mà còn là "hàng rào" bảo vệ người dân trước ma trận tin giả. Bệnh viện đã tối ưu hóa các điểm chạm khách hàng từ online đến offline, biến mỗi tương tác trên mạng xã hội thành một cơ hội để thay đổi nhận thức và hành vi đi khám bệnh định kỳ của người dân.
Toàn cảnh các đại biểu tham dự hội nghị.
Kết thúc hội nghị, ThS Võ Thị Ngọc Lắm một lần nữa nhấn mạnh yêu cầu các đơn vị phải nghiêm túc phổ biến và ứng dụng những kiến thức về truyền thông tại buổi tập huấn, nhất là truyền thông “may đo” và kỹ năng cung cấp thông tin cho báo chí. Mục tiêu cuối cùng là nâng cao hiệu quả truyền thông giáo dục sức khỏe người dân, đồng thời tuân thủ nghiêm quy định phát ngôn, đảm bảo tính chính xác và nhân văn trong từng thông điệp phát đi.
Thiên Thanh