Sáng 1/10, Bộ Y tế tổ chức họp báo cung cấp thông tin về xây dựng, ban hành chính sách y tế tiêu biểu quý IV/2026. Uỷ viên Dự khuyết Ban Chấp hành Trung ương Đảng, Thứ trưởng Thường trực Bộ Y tế, TS.BS Vũ Mạnh Hà chủ trì họp báo.
Thông tin tại họp báo, Thứ trưởng Thường trực Bộ Y tế, TS.BS Vũ Mạnh Hà cho biết, Bộ Y tế đã ban hành Quyết định số 485/QĐ-BYT về Kế hoạch xây dựng văn bản quy phạm pháp luật về y tế năm 2026 gồm 60 nhiệm vụ (gồm 04 dự án Luật, 01 Pháp lệnh, 17 Nghị định, 02 Quyết định của Thủ tướng Chính phủ và 36 Thông tư). Trong đó, có 04 dự án luật trình Quốc hội, gồm Luật sửa đổi, bổ sung một số luật thuộc lĩnh vực y tế; Luật An toàn thực phẩm (sửa đổi); Luật Hiến, lấy, ghép mô, bộ phận cơ thể người và hiến, lấy xác (sửa đổi); Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Phòng, chống tác hại của thuốc lá. Các dự án tập trung vào hoàn thiện pháp luật sau sắp xếp tổ chức bộ máy, cắt giảm thủ tục hành chính, quản lý an toàn thực phẩm theo nguy cơ, mở rộng nguồn hiến mô, tạng và luật hóa các quy định về thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng. Các dự án luật được xây dựng trong bối cảnh hệ thống pháp luật về y tế đang tiếp tục được hoàn thiện, nhiều quy định cần điều chỉnh để phù hợp với mô hình chính quyền địa phương hai cấp, yêu cầu cải cách thủ tục hành chính, chuyển đổi số và những vấn đề mới phát sinh trong thực tiễn quản lý nhà nước về y tế.
Sửa đồng thời 6 luật
Một trong những Dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Trẻ em, Luật Người khuyết tật, Luật Khám bệnh, chữa bệnh, Luật Dược, Luật Người cao tuổi và Luật Bảo hiểm y tế. Dự án sửa đổi gồm 8 điều, được xây dựng từ 3 yêu cầu cấp bách là: bảo đảm không có khoảng trống pháp luật sau sắp xếp tổ chức bộ máy; luật hóa kết quả cắt giảm, đơn giản hóa thủ tục hành chính, điều kiện đầu tư, kinh doanh; đồng thời bảo đảm thống nhất với các luật mới được Quốc hội ban hành và xử lý những vấn đề cấp bách về quản lý giá thuốc, giá dịch vụ và thiết bị y tế.
Đáng chú ý, đối với Luật Khám bệnh, chữa bệnh, dự án sắp xếp lại các hình thức tổ chức khám bệnh, chữa bệnh; đẩy mạnh phân cấp việc cấp phép danh mục kỹ thuật đặc biệt và kỹ thuật mới. Quy định về phê duyệt giá cụ thể của từng đơn vị được thay bằng quy định giá chung theo cấp chuyên môn; đồng thời bổ sung quy định về quản lý thiết bị y tế.
Đối với Luật Dược, dự án đơn giản hóa các điều kiện liên quan đến sinh phẩm tham chiếu và sinh phẩm tương tự. Theo đó, bỏ quy định sinh phẩm tham chiếu bắt buộc phải là sinh phẩm đã cấp phép tại Việt Nam; bỏ quy định sinh phẩm tương tự bắt buộc phải so sánh để chứng minh sự tương tự về chất lượng, an toàn và hiệu quả với một sinh phẩm tham chiếu đã được cấp phép tại Việt Nam; đồng thời bổ sung các quy định liên quan đến quản lý giá thuốc.
Luật Trẻ em được sửa theo hướng bãi bỏ điều kiện kinh doanh đối với dịch vụ bảo vệ trẻ em, chuyển sang quản lý bằng tiêu chuẩn, quy chuẩn và hướng dẫn chuyên môn.
Đối với Luật Người khuyết tật, dự án sửa đổi quy định về xác định mức độ khuyết tật, trong đó bãi bỏ các điều từ Điều 16 đến Điều 20. Luật Người cao tuổi được sửa đổi, bổ sung một số điều, chỉnh lý Điều 28 và bãi bỏ Điều 29, phù hợp với định hướng đổi mới quy trình xây dựng pháp luật và tổ chức bộ máy mới.
Luật Bảo hiểm y tế được sửa đổi để đồng bộ với mô hình chính quyền địa phương hai cấp và các hình thức tổ chức khám bệnh, chữa bệnh mới.
Theo Thứ trưởng Vũ Mạnh Hà, mục tiêu của dự án là bảo đảm bộ máy mới vận hành thông suốt, giảm thủ tục cho người dân, doanh nghiệp, đồng thời kiểm soát tốt hơn giá thuốc, giá dịch vụ khám bệnh, chữa bệnh và thiết bị y tế, giảm gánh nặng cho người bệnh và Quỹ bảo hiểm y tế.
An toàn thực phẩm: chuyển mạnh từ tiền kiểm sang hậu kiểm
Với Luật An toàn thực phẩm (sửa đổi), tư duy xuyên suốt là chuyển từ “kiểm soát từng khâu riêng lẻ” sang “quản lý toàn bộ chuỗi giá trị thực phẩm” dựa trên nguy cơ, từ sản xuất ban đầu đến bàn ăn. Dự án thể chế hóa 4 chính sách Chính phủ đã thông qua, gồm quản lý theo nguy cơ trên chuỗi cung ứng; cải cách cơ chế kiểm tra trên thị trường; số hóa, xây dựng hệ thống dữ liệu an toàn thực phẩm quốc gia liên thông; nâng cao hiệu quả quản lý thức ăn đường phố và bếp ăn tập thể. Một điểm mới quan trọng là chuyển mạnh từ tiền kiểm sang hậu kiểm. Chỉ một số nhóm thực phẩm có nguy cơ cao mới phải đăng ký bản công bố sản phẩm, gồm thực phẩm có khuyến cáo sức khỏe, dành cho trẻ dưới 36 tháng, người cao tuổi, phụ nữ có thai và người bệnh. Phần lớn sản phẩm còn lại công bố tiêu chuẩn và được lưu thông ngay, cơ quan quản lý thực hiện hậu kiểm theo nguy cơ.
Dự án cũng thừa nhận chứng nhận HACCP, ISO 22000; không phải cấp thêm giấy chứng nhận cơ sở đủ điều kiện, áp dụng kiểm tra giảm. Thực phẩm được phân loại theo nguy cơ cao, nguy cơ thấp; thực phẩm nguy cơ cao bắt buộc truy xuất nguồn gốc. Ngoài ra, dự án bổ sung quy định về cơ sở giao đồ ăn trực tuyến và bếp ăn tập thể không vì mục đích kinh doanh; phân cấp tối đa cho UBND các cấp; tăng chế tài, gồm thu hồi giấy đăng ký, gỡ hồ sơ công bố và thu hồi sản phẩm không an toàn.
Mở rộng nguồn hiến tạng và tăng kiểm soát ghép tạng
Dự án Luật Hiến, lấy, ghép mô, bộ phận cơ thể người và hiến, lấy xác (sửa đổi) đưa ra 7 nhóm điểm mới. Trước hết, dự án mở rộng phạm vi điều chỉnh sang máu, tế bào, sản phẩm tế bào, tinh trùng, noãn, phôi; đồng thời nghiêm cấm mua bán mô không tái sinh, bộ phận cơ thể người. Nguồn hiến được mở rộng với việc bổ sung hiến sau chết tuần hoàn. Người dưới 18 tuổi được hiến sau khi chết nếu đã đăng ký hiến hoặc có nguyện vọng hiến thể hiện bằng văn bản và được người đại diện đồng ý bằng văn bản. Việc hiến khi còn sống được siết chặt. Người từ đủ 18 đến dưới 25 tuổi chỉ được hiến cho thành viên gia đình; quan hệ được xác minh qua Cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư. Khi phát hiện dấu hiệu mua bán phải báo ngay cơ quan công an.
Dự án cũng quy định hội đồng xác định chết não, chết tuần hoàn phải đánh giá độc lập; người điều trị và kíp ghép không được tham gia. Việc đăng ký hiến được thực hiện trực tuyến, kết nối định danh điện tử; mọi ca ghép phải có mã điều phối quốc gia.
Một nội dung khác là phòng, chống “du lịch ghép tạng”, theo đó người nước ngoài chỉ được ghép tại Việt Nam khi có cùng dòng máu về trực hệ hoặc có họ trong phạm vi ba đời với người hiến.
Dự án đồng thời bổ sung chính sách tri ân người hiến: lấy ngày 20/5 hằng năm là Ngày hiến mô, tạng Việt Nam; người hiến còn sống được cấp thẻ bảo hiểm y tế, khám sức khỏe định kỳ miễn phí; cho phép thành lập quỹ hiến tạng.
Luật hóa việc cấm thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng
Dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Phòng, chống tác hại của thuốc lá nhằm luật hóa Nghị quyết số 173/2024/QH15 của Quốc hội về cấm thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng từ năm 2025 và thể chế hóa yêu cầu kiểm soát các yếu tố nguy cơ tại Nghị quyết số 72-NQ/TW. Dự án luật hóa khái niệm thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng; cấm toàn bộ chuỗi sản xuất, kinh doanh, vận chuyển, tàng trữ, sử dụng các sản phẩm này, cùng túi ngậm nicotine và shisha. Ngoại lệ là trường hợp phục vụ nghiên cứu khoa học, kiểm nghiệm, giám định được cơ quan có thẩm quyền cho phép. Dự án cũng cấm cơ sở bán buôn, bán lẻ trưng bày thuốc lá dưới mọi hình thức, đồng thời định nghĩa rõ “trưng bày” và “tiếp thị trực tiếp” để dễ xử lý vi phạm; tăng cường thực thi quy định cấm bán thuốc lá cho người chưa đủ 18 tuổi. Xì gà, thuốc lá sợi, thuốc lào phải công bố tiêu chuẩn sản phẩm. Điều kiện kinh doanh dịch vụ cai nghiện thuốc lá được bãi bỏ, thay bằng yêu cầu tuân thủ hướng dẫn của Bộ Y tế. Luật dự kiến có hiệu lực từ ngày 1/7/2027; riêng quy định về trưng bày được chuyển tiếp 6 tháng để doanh nghiệp chuẩn bị.
Cùng với 4 dự án luật, Thứ trưởng Vũ Mạnh Hà cho biết Bộ Y tế đang triển khai nhiều chính sách trong lĩnh vực trợ giúp xã hội, người khuyết tật, chế độ phụ cấp đối với nhân viên y tế, cấp cứu ngoại viện, y học cổ truyền, dược và thiết bị y tế.
Thứ trưởng nhấn mạnh, chính sách chỉ thực sự có giá trị khi người dân biết, hiểu, tin và thực hiện. Bộ Y tế xác định truyền thông chính sách là một phần không tách rời của quá trình xây dựng chính sách; đồng thời mong muốn báo chí tiếp tục là cầu nối hai chiều, chuyển tải chính sách đến người dân, phản ánh tâm tư, vướng mắc của người dân tới cơ quan soạn thảo và tham gia giám sát việc thực thi chính sách.
Tại họp báo, đông đảo phóng viên, nhà báo của các cơ quan báo chí truyền thông tham dự đã đặt ra nhiều nhóm câu hỏi, đề cập đến những nội dung xoay quanh công tác xây dựng, ban hành và triển khai trong thực tiễn cơ chế, chính sách y tế.
Đại diện lãnh đạo các Cục: Quản lý Khám, chữa bệnh; Quản lý Y, Dược cổ truyền; Quản lý Dược; An toàn thực phẩm; Hạ tầng và Thiết bị y tế; Các Vụ: Tổ chức cán bộ; Bảo hiểm y tế cùng chia sẻ thông tin, giải đáp chi tiết, phân tích kỹ lưỡng về những chính sách thực thi quản lý nhà nước trong lĩnh vực chuyên môn đối với các đề xuất của đại biểu các cơ quan báo chí tại họp báo.
Những nội dung được đề cập theo hướng tác động trực tiếp đến quyền lợi người dân, trong đó đáng chú ý là các quy định liên quan đến an toàn thực phẩm, trang thiết bị y tế, mua sắm, đấu thầu giá thuốc, giá dịch vụ khám chữa bệnh, khám chữa bệnh y học cổ truyền, bảo hiểm y tế, công tác cán bộ và thủ tục hành chính.
Tổng hợp và kết thúc buổi họp báo, TS.BS Vũ Mạnh Hà, Thứ trưởng Thường trực Bộ Y tế cho biết, thời gian tới, Bộ Y tế sẽ tập trung hướng dẫn, kiểm tra, tháo gỡ vướng mắc để chính sách được chi trả đúng đối tượng, kịp thời; đánh giá hiệu quả thực hiện và tiếp tục đề xuất điều chỉnh mức phụ cấp ưu đãi nghề lên 100% đối với các đối tượng theo lộ trình, phù hợp với khả năng cân đối ngân sách Nhà nước.
Bộ Y tế đồng thời tập trung hoàn thiện nhiều chính sách liên quan trực tiếp đến chăm sóc sức khỏe và quyền lợi của người dân.
Theo Thứ trưởng Thường trực Vũ Mạnh Hà, Bộ Y tế kỳ vọng, thông qua các cơ quan thông tấn báo chí, các định hướng chính sách lớn có tác động sâu rộng đến an sinh xã hội, quyền lợi chăm sóc sức khỏe của hàng triệu cử tri và Nhân dân sẽ được truyền tải sâu rộng, tạo sự đồng thuận cao trong xã hội và nâng cao hiệu lực giám sát, thực thi pháp luật.
M.P- Trung Tâm truyền thông - giáo dục sức khỏe Trung ương.
https://t5g.org.vn/loat-diem-moi-trong-4-du-an-luat-cua-bo-y-te-trinh-quoc-hoi