Tuổi già là một phần tự nhiên của cuộc sống. Nhưng già đi như thế nào – sống nhiều năm hơn trong bệnh tật, phụ thuộc hay sống khỏe mạnh, chủ động và tiếp tục đóng góp cho gia đình, cộng đồng – lại phụ thuộc rất nhiều vào cách mỗi người chuẩn bị cho tuổi già.
Trong bối cảnh Việt Nam đang già hóa dân số nhanh, chăm sóc người cao tuổi không còn chỉ là câu chuyện của gia đình hay riêng ngành Y tế. Đó là vấn đề của chất lượng dân số, an sinh xã hội và phát triển bền vững. Đặc biệt, người cao tuổi ngày càng được nhìn nhận không chỉ là đối tượng cần chăm sóc mà còn là một nguồn lực của xã hội, mở ra những cơ hội mới cho phát triển “kinh tế bạc” (silver economy). Nhân Ngày Quốc tế Người cao tuổi 1/10/2026, xin giới thiệu bài viết dưới đây.
Khỏe để tự chủ, khỏe để tiếp tục đóng góp
Một tuổi già khỏe mạnh không bắt đầu từ bệnh viện mà bắt đầu từ chính mỗi người. Khám sức khỏe định kỳ, phát hiện sớm các yếu tố nguy cơ; kiểm soát huyết áp, đường huyết; duy trì dinh dưỡng hợp lý và vận động phù hợp; phòng ngừa té ngã, suy giảm chức năng; chăm sóc sức khỏe tinh thần và duy trì các mối quan hệ xã hội… là những việc tưởng nhỏ nhưng có ý nghĩa lớn đối với chất lượng cuộc sống khi tuổi cao.
Đây cũng là tinh thần xuyên suốt trong định hướng mới của Đảng và Nhà nước về bảo vệ, chăm sóc và nâng cao sức khỏe nhân dân. Nghị quyết số 72-NQ/TW ngày 9/9/2025 của Bộ Chính trị nhấn mạnh chuyển mạnh từ tư duy chữa bệnh sang chủ động phòng bệnh, quản lý sức khỏe theo vòng đời và thích ứng với già hóa dân số.
Cùng với đó, Quyết định số 1116/QĐ-TTg ngày 22/6/2026 của Thủ tướng Chính phủ sửa đổi, bổ sung Chương trình Chăm sóc sức khỏe người cao tuổi đến năm 2030, đặt mục tiêu để người cao tuổi được khám sức khỏe định kỳ hoặc sàng lọc miễn phí ít nhất mỗi năm một lần, được lập hồ sơ theo dõi, quản lý sức khỏe và tăng cường phát hiện, quản lý các bệnh không lây nhiễm.
Điều đó cho thấy một thay đổi quan trọng: người cao tuổi không chỉ được chăm sóc khi đau ốm, mà cần được quản lý sức khỏe một cách chủ động, liên tục và toàn diện.
Sống lâu là một thành tựu. Nhưng sống lâu mà vẫn khỏe mạnh, độc lập và có khả năng tham gia vào đời sống gia đình, xã hội mới là mục tiêu lớn hơn của một xã hội già hóa.
Một người cao tuổi khỏe mạnh có thể tiếp tục làm việc phù hợp, chăm sóc gia đình, truyền lại kinh nghiệm cho thế hệ trẻ, tham gia các hoạt động cộng đồng, học tập, sáng tạo và tận hưởng cuộc sống.
Đó chính là tinh thần của Chiến lược quốc gia về người cao tuổi đến năm 2035, tầm nhìn đến năm 2045, được Thủ tướng Chính phủ phê duyệt tại Quyết định số 383/QĐ-TTg ngày 21/2/2025: không chỉ chăm sóc mà còn phát huy tiềm năng, vai trò, kinh nghiệm và tri thức của người cao tuổi.
Từ góc nhìn đó, sức khỏe không đơn thuần là một nhu cầu cá nhân. Sức khỏe là điều kiện để người cao tuổi duy trì sự tự chủ và tiếp tục tạo ra giá trị.
Sức khỏe người cao tuổi và “kinh tế bạc”
“Kinh tế bạc” không chỉ là thị trường dành cho người cao tuổi. Đó là một hệ sinh thái rộng hơn, bao gồm những sản phẩm, dịch vụ và mô hình phù hợp với một xã hội ngày càng có nhiều người cao tuổi – từ chăm sóc sức khỏe, phục hồi chức năng, chăm sóc dài hạn, dinh dưỡng, nhà ở, công nghệ hỗ trợ đến du lịch, văn hóa, thể thao và giáo dục suốt đời.
Nhưng để “kinh tế bạc” phát triển, trước hết cần có những người cao tuổi khỏe mạnh và chủ động. Một người cao tuổi khỏe mạnh vừa là người sử dụng dịch vụ, vừa có thể là người lao động, người tiêu dùng, người truyền đạt tri thức, người chăm sóc gia đình và người đóng góp cho cộng đồng.
Vì vậy, đầu tư cho chăm sóc sức khỏe người cao tuổi cũng chính là đầu tư cho nguồn lực phát triển của xã hội. Định hướng phát triển “kinh tế bạc” mà Chính phủ đang thúc đẩy cũng đặt người cao tuổi ở vị trí trung tâm, coi họ vừa là chủ thể có khả năng đóng góp, vừa là một lực lượng có nhu cầu ngày càng đa dạng về sản phẩm và dịch vụ.
Y tế cơ sở – nơi quản lý sức khỏe người cao tuổi từ sớm
Để chăm sóc sức khỏe chủ động trở thành thực tế, người cao tuổi cần được tiếp cận dịch vụ ngay tại nơi mình sinh sống.
Vai trò của Trạm Y tế cấp xã vì thế ngày càng quan trọng: không chỉ khám, chữa bệnh mà còn tuyên truyền phòng bệnh, tư vấn sức khỏe, lập và quản lý hồ sơ sức khỏe, theo dõi bệnh mạn tính, hướng dẫn dinh dưỡng, vận động và tự chăm sóc tại nhà.
Đây cũng phù hợp với định hướng của Bộ Y tế trong các chương trình chăm sóc sức khỏe, dân số và phát triển giai đoạn 2026–2035: tăng cường quản lý sức khỏe, phòng bệnh từ sớm, từ xa, ngay tại cơ sở; đồng thời thích ứng với già hóa dân số và nâng cao chất lượng cuộc sống của người dân.
Khi y tế cơ sở làm tốt vai trò quản lý sức khỏe, người cao tuổi sẽ không phải đợi đến khi bệnh nặng mới tìm đến bệnh viện. Chăm sóc sức khỏe sẽ trở thành một quá trình liên tục, gần dân và gắn với cuộc sống hằng ngày.
Chuẩn bị cho tuổi già từ hôm nay
Một tuổi già khỏe mạnh không thể “mua” được vào ngày chúng ta bước qua tuổi 60. Nó được tích lũy từ nhiều năm trước đó – từ chế độ ăn uống, vận động, giấc ngủ, việc kiểm soát các yếu tố nguy cơ, khám sức khỏe định kỳ cho đến đời sống tinh thần và các mối quan hệ xã hội. Vì vậy, chăm sóc người cao tuổi cũng chính là chuẩn bị cho tuổi già của mỗi chúng ta.
Nhân Ngày Quốc tế Người cao tuổi 1/10, mỗi người hãy bắt đầu từ những việc đơn giản: quan tâm hơn đến sức khỏe của cha mẹ, ông bà; khuyến khích người cao tuổi vận động phù hợp; chủ động kiểm tra sức khỏe; quản lý tốt bệnh mạn tính; duy trì giao tiếp và hoạt động xã hội.
Và quan trọng hơn, hãy thay đổi cách nhìn về tuổi già. Người cao tuổi không chỉ cần được chăm sóc. Họ cần được sống khỏe, sống độc lập, được tôn trọng và tiếp tục phát huy những giá trị của mình.
Bởi một xã hội có nhiều người cao tuổi khỏe mạnh không chỉ là một xã hội nhân văn hơn, mà còn là một xã hội có thêm nguồn lực để phát triển.
Chủ động chăm sóc sức khỏe hôm nay - sống khỏe, sống có ích ngày mai - cùng xây dựng một xã hội già hóa khỏe mạnh và một nền “kinh tế bạc” nhân văn, năng động, bền vững.
T5G
https://t5g.org.vn/de-tuoi-gia-la-mot-hanh-trinh-song-khoe-song-co-ich