Già hóa dân số đang làm nhu cầu chăm sóc người cao tuổi (NCT) tăng cao. Nhưng không phải gia đình nào cũng đủ điều kiện để chăm sóc cha mẹ tuổi cao, sức yếu suốt cả ngày.
Người cao tuổi tham gia các hoạt động vui chơi giải trí tại Hệ thống dưỡng lão Diên Hồng (thành phố Hà Nội). Ảnh: Thúy Nga
Vì thế, những mô hình viện dưỡng lão (VDL) hiện đại đang mở ra một cách tiếp cận mới. Đó là không chỉ chăm sóc sức khỏe mà còn tạo môi trường để NCT được giao lưu, vui chơi, tiếp tục phát huy giá trị của mình.
Viện dưỡng lão không chỉ có thuốc và thức ăn
Ở tuổi xế chiều, NCT cần nhiều hơn một nơi ở an toàn và những bữa ăn đủ chất. Họ cần có người trò chuyện, cần bạn bè, cần những hoạt động để mỗi ngày trôi qua không đơn điệu và cảm thấy mình vẫn có ích. Đây chính là hướng đi của Hệ thống dưỡng lão Diên Hồng, hiện có 10 VDL tại các tỉnh, thành phía Bắc.
Chia sẻ tại Hội thảo Phát triển cơ sở dưỡng lão do UBND thành phố Đồng Nai tổ chức vào tháng 6-2026, bà Trần Thị Thúy Nga, Phó Tổng giám đốc Hệ thống dưỡng lão Diên Hồng (thành phố Hà Nội) cho hay: “Tại các VDL của chúng tôi, chăm sóc NCT không chỉ là theo dõi sức khỏe, ăn uống, nghỉ ngơi mà còn chú trọng đời sống tinh thần cho các cụ. Các cụ được tập thể dục, chơi cờ, tham gia văn nghệ, giao lưu với những người cùng thế hệ”.
Theo bà Thúy Nga, những hoạt động mà VDL tổ chức tưởng chừng đơn giản nhưng lại mang đến niềm vui rất lớn cho NCT. Chẳng hạn, trong chương trình Olympic thể thao, NCT được tham gia những môn thi như: đua xe lăn, đi bộ, cắm cờ, ném bóng... Có những cụ lần đầu tiên trong đời nhận được huy chương, nâng niu món quà ấy như một kỷ niệm đặc biệt.
Hay các chương trình “Hoa hậu cao niên”, “Quý ông hoàn hảo” do VDL tổ chức cũng tạo cơ hội để các cụ được thể hiện bản thân. Người từng là bộ đội mặc lại quân phục, người từng là giáo viên trở về với hình ảnh người thầy, có cụ hát, ngâm thơ, cắm hoa, biểu diễn võ thuật… Qua đó, NCT được sống lại những ký ức đẹp và nhận ra rằng mình vẫn có thể tỏa sáng.
Không chỉ vui chơi, các cụ còn được khuyến khích cập nhật cuộc sống hiện đại. Có người sử dụng điện thoại thông minh, đọc tin tức, tiếp cận công nghệ và nhờ điều dưỡng hoặc con cháu hướng dẫn khi cần.
Ðầu tư cho tuổi già là đầu tư cho tương lai
Một trong những vấn đề đáng quan tâm nhất ở tuổi già là sự cô đơn. Con cháu bận rộn với công việc khiến thời gian dành cho cha mẹ, ông bà cũng ít đi. Có NCT dù sống cùng con cháu nhưng phần lớn thời gian trong ngày vẫn ở một mình.
Theo bà Trần Thị Thúy Nga, một cộng đồng NCT có thể giúp giải quyết khoảng trống đó là ở VDL, các cụ có bạn bè cùng trang lứa, cùng trò chuyện, chia sẻ những câu chuyện đời thường và tham gia các hoạt động chung. Khi đó, khoảng cách giữa NCT với gia đình cũng không nhất thiết bị kéo xa. Con cháu vẫn có thể đón cha mẹ về vào cuối tuần, ngày lễ, Tết hoặc thường xuyên đến thăm ông bà, cha mẹ.
Ông Nguyễn Tuấn Ngọc, Ủy viên Ban Chấp hành Trung ương Hội NCT Việt Nam, Giám đốc Hệ thống chăm sóc NCT Bách Niên Thiên Đức (hiện có 4 cơ sở ở Hà Nội và Thành phố Hồ Chí Minh) cho rằng: Cơ sở dưỡng lão cần được đặt gần cộng đồng để người thân thuận tiện thăm nom ông bà. Bởi thực tế cho thấy, người trẻ vẫn đang là một phần đời sống tinh thần của người già. Học sinh, sinh viên, tình nguyện viên đến các VDL để giao lưu, trò chuyện không chỉ mang lại niềm vui mà còn giúp các cụ cảm nhận mình không bị tách khỏi xã hội.
Mặt khác, sự kết nối giữa NCT và người trẻ khiến NCT không chỉ là đối tượng được chăm sóc; những người từng là giáo sư, giáo viên, bác sĩ, kỹ sư… vẫn có thể tiếp tục chia sẻ kiến thức, kinh nghiệm của mình cho thế hệ sau. Tại Hệ thống chăm sóc NCT Bách Niên Thiên Đức, có những chuyên gia cao tuổi được bố trí không gian riêng để hướng dẫn, hỗ trợ sinh viên nghiên cứu, học tập.
Theo ông Nguyễn Tuấn Ngọc, nhu cầu chăm sóc NCT ngày càng lớn đang đặt ra yêu cầu phát triển các mô hình dưỡng lão đa dạng, phù hợp với điều kiện của từng gia đình. Không phải ai cũng cần lưu trú dài hạn. Có người cần chăm sóc y tế chuyên sâu; có người chỉ cần một nơi sinh hoạt ban ngày; có người cần phục hồi chức năng; cũng có người chỉ cần một cộng đồng để giao lưu, vận động. Do đó, bên cạnh các dự án VDL quy mô lớn, các địa phương có thể xã hội hóa, tận dụng những cơ sở, công trình dôi dư phù hợp để phát triển các trung tâm chăm sóc NCT.
Cùng với cơ sở vật chất, vấn đề nhân lực cũng đặc biệt quan trọng. Người chăm sóc NCT cần được đào tạo về kỹ năng chăm sóc, phòng ngừa bị té, hỗ trợ vận động và giao tiếp với người già. Đây cần được xem là nghề chuyên nghiệp, có đào tạo và chế độ đãi ngộ phù hợp.
“Một VDL hiện đại không nên được nhìn đơn thuần là nơi con cháu đưa cha mẹ đến khi không còn khả năng tự chăm sóc. Đó phải là cộng đồng sống, nơi NCT được chăm sóc về thể chất, nâng đỡ về tinh thần và tiếp tục phát huy những giá trị của mình. Bởi tuổi già không chỉ cần thêm những năm sống, mà cần những năm tháng được sống vui, sống khỏe, yêu thương và cảm thấy mình vẫn có ích. Khi làm được điều đó, đầu tư cho dưỡng lão không chỉ là sự chăm lo cho NCT hôm nay mà còn là sự chuẩn bị một xã hội nhân văn hơn cho chính mỗi chúng ta trong tương lai” - ông Tuấn Ngọc nhấn mạnh.
“Ðồng Nai kêu gọi và sẽ tạo mọi điều kiện thuận lợi nhất để các cá nhân, doanh nghiệp đầu tư xây dựng các VDL hiện đại, đáp ứng nhu cầu chăm sóc sức khỏe ngày càng cao của NCT trên địa bàn”.
Ủy viên Ban Thường vụ Thành ủy, Phó Chủ tịch UBND thành phố LÊ TRƯỜNG SƠN
Hạnh Dung (Báo và PTTH Đồng Nai)
https://baodongnai.com.vn/xa-hoi/202610/mo-hinh-vien-duong-lao-hien-dai-a1f4865/?gidzl=LSFZSmCidLHOtELm3pAKKL7Uw74HDy07IOYw8XDXmGP8ZRqbH6gI3akCkIyJQy9P7j7kBpLktaaJ2YYTLW