Gan có thể bị tổn thương trong nhiều năm mà gần như không có triệu chứng. Các chuyên gia cảnh báo phần lớn bệnh nhân viêm gan, xơ gan hay ung thư gan chỉ phát hiện khi bệnh đã ở giai đoạn muộn. Chủ động thay đổi lối sống, tiêm vắc xin và khám sức khỏe định kỳ là những giải pháp quan trọng để bảo vệ lá gan ngay từ khi còn khỏe mạnh.
Rượu bia, lối sống thiếu lành mạnh âm thầm hủy hoại lá gan
Gan đảm nhận hơn 500 chức năng quan trọng của cơ thể, từ chuyển hóa chất dinh dưỡng, dự trữ năng lượng đến giải độc. Tuy nhiên, đây cũng là cơ quan có khả năng bù trừ rất tốt nên nhiều bệnh lý chỉ được phát hiện khi tổn thương đã nặng.
Theo các bác sĩ, cùng với sự thay đổi lối sống, các bệnh lý như viêm gan vi rút, gan nhiễm mỡ, xơ gan và ung thư gan ngày càng phổ biến. Trong đó, rượu bia vẫn là một trong những nguyên nhân hàng đầu gây tổn thương gan.
Bác sĩ Đinh Văn Minh, Khoa Truyền nhiễm - Lao, Bệnh viện ĐK Bình Phước, cho biết từ đầu năm 2026 đến nay, khoa đã điều trị nội trú khoảng 30 trường hợp mắc các bệnh lý về gan như viêm gan vi rút, gan nhiễm mỡ, xơ gan và ung thư gan. Điều đáng lo ngại là đa số người bệnh nhập viện khi bệnh đã tiến triển.
Trường hợp ông T.C. (60 tuổi, xã Thọ Sơn) nhập viện trong tình trạng bụng trướng, phù hai chân và suy kiệt do biến chứng xơ gan. Ông có tiền sử uống rượu bia thường xuyên trong nhiều năm nhưng không kiểm tra sức khỏe định kỳ. Chỉ đến khi xuất hiện vàng da, bụng ngày càng to và cơ thể mệt mỏi kéo dài, ông mới đến bệnh viện thăm khám và phải nhập viện điều trị.
“Gan gần như không gây đau ở giai đoạn đầu. Khi xuất hiện vàng da, cổ trướng hay suy gan thì tổn thương thường đã khá nặng” – BS Minh nói.
BS Đinh Văn Minh tư vấn cách phòng ngừa bệnh viêm gan B cho người bệnh.
Theo BS Minh, cồn được chuyển hóa chủ yếu tại gan. Việc sử dụng rượu bia kéo dài có thể dẫn đến gan nhiễm mỡ, viêm gan, xơ gan và làm tăng nguy cơ ung thư gan. Đối với người mắc viêm gan B hoặc C mạn tính, rượu bia càng thúc đẩy quá trình xơ gan diễn ra nhanh hơn.
Không chỉ rượu bia, chế độ ăn nhiều dầu mỡ, ít vận động, béo phì, đái tháo đường và rối loạn mỡ máu cũng khiến gan nhiễm mỡ ngày càng gia tăng, kể cả ở người trẻ.
Tiêm phòng, khám định kỳ để phát hiện bệnh từ sớm
Bên cạnh thay đổi lối sống, các chuyên gia cho rằng tiêm vắc xin phòng viêm gan A và viêm gan B là biện pháp đơn giản nhưng hiệu quả giúp giảm nguy cơ mắc bệnh gan.
Người dân cũng cần thực hiện các biện pháp phòng lây nhiễm viêm gan vi rút như không dùng chung dao cạo râu, bàn chải đánh răng, bơm kim tiêm; bảo đảm an toàn khi truyền máu, xăm hình và quan hệ tình dục.
Ngoài ra, nhiều trường hợp tổn thương gan xuất phát từ việc tự ý dùng thuốc hoặc sử dụng các sản phẩm được quảng cáo có tác dụng “mát gan, giải độc gan”. Theo BS Minh, người dân không nên tự kết hợp thuốc tây với thuốc nam, thuốc đông y hoặc thực phẩm chức năng khi chưa có chỉ định của bác sĩ, bởi nhiều sản phẩm có thể gây độc cho gan nếu sử dụng không đúng cách.
Một yếu tố khác cũng cần lưu ý là độc tố aflatoxin trong ngô, gạo, lạc và các loại hạt bị nấm mốc. Đây là chất có nguy cơ cao gây ung thư gan, vì vậy người dân tuyệt đối không sử dụng thực phẩm đã mốc hoặc bảo quản kém.
Đối với người mắc viêm gan B hoặc C mạn tính, việc tái khám đúng hẹn, theo dõi chức năng gan, tải lượng vi rút và tầm soát xơ gan, ung thư gan có ý nghĩa quyết định trong việc kéo dài tuổi thọ và giảm biến chứng.
BS Đinh Văn Minh khám bệnh cho bệnh nhân bị viêm gan B.
BS Minh khuyến cáo người dân nên khám sức khỏe định kỳ, đặc biệt nếu có yếu tố nguy cơ như uống nhiều rượu bia, thừa cân, mắc bệnh chuyển hóa hoặc có người thân mắc bệnh gan. Khi xuất hiện các dấu hiệu như vàng da, vàng mắt, nước tiểu sẫm màu, chán ăn, mệt mỏi kéo dài hoặc đau tức vùng hạ sườn phải cần đến cơ sở y tế để được kiểm tra sớm.
“Một lá gan khỏe mạnh không đến từ thuốc bổ hay các sản phẩm “giải độc gan”, mà từ lối sống lành mạnh, tiêm phòng đầy đủ và khám sức khỏe định kỳ. Phát hiện bệnh càng sớm thì cơ hội điều trị hiệu quả càng cao” – BS Minh nhấn mạnh.
Xuân Hiệp