Bài 3: CƠ HỘI TÁI CẤU TRÚC NGÀNH Y TẾ ĐỒNG NAI
Dù đạt nhiều kết quả tích cực nhưng y tế tuyến đầu của Ðồng Nai vẫn bộc lộ không ít hạn chế. Vai trò “người gác cổng” trong chăm sóc sức khỏe nhân dân vì thế chưa đạt hiệu quả như kỳ vọng, dẫn đến tình trạng người dân còn có xu hướng vượt tuyến, gây áp lực cho y tế tuyến trên.
Bác sĩ khám bệnh cho người dân tại Phòng Khám đa khoa Trung tâm Y tế khu vực Long Thành. Ảnh: Hạnh Dung
Trong bối cảnh đó, Nghị quyết số 72-NQ/TW, ngày 9-9-2025 của Bộ Chính trị về một số giải pháp đột phá, tăng cường bảo vệ, nâng cao sức khỏe nhân dân (Nghị quyết số 72) ra đời được xem là định hướng chiến lược quan trọng, trở thành mệnh lệnh hành động để giải quyết những “nút thắt” về nhân lực, hạ tầng, công nghệ, chất lượng khám, chữa bệnh tại tuyến y tế cơ sở, hướng tới mục tiêu cao nhất là đưa y tế chất lượng cao về gần dân, sát với dân.
Những “điểm nghẽn” cần tháo gỡ
Tại xã biên giới Đăk Ơ, bác sĩ Trần Văn Nhân, phụ trách Trạm Y tế (TYT) xã chia sẻ: Xã có hơn 19 ngàn dân nằm rải rác trên địa bàn rộng lớn, địa hình chia cắt, nhưng TYT xã sau khi sắp xếp đơn vị hành chính mới chỉ có vỏn vẹn 15 nhân sự. Nhân viên y tế phải “gánh vác” khối lượng công việc khổng lồ của chính quyền địa phương 2 cấp, chưa đủ để thực hiện đầy đủ các nhiệm vụ theo hướng dẫn của Bộ Y tế.
Ngay cả ở khu vực đô thị, Thạc sĩ - bác sĩ Nguyễn Minh Đức, phụ trách TYT phường Đồng Xoài cũng trăn trở khi trạm có 21 nhân sự nhưng phải thực hiện tới 22 đầu nhiệm vụ. Theo bác sĩ Đức, chỉ khi có đủ nhân sự, trạm mới có thể đề xuất lãnh đạo cấp trên đầu tư, mua sắm các loại máy móc, thiết bị hiện đại như: máy siêu âm, máy đo điện tim, máy xét nghiệm. Bởi nếu không có nhân sự đảm bảo chất lượng thì việc đầu tư máy móc, thiết bị không phát huy được hiệu quả, thậm chí gây lãng phí.
Bác sĩ Hồ Văn Hoài, Giám đốc Trung tâm Y tế (TTYT) khu vực Vĩnh Cửu cho hay: Việc thiếu cơ chế, chính sách để thu hút, giữ chân, phát huy tay nghề chuyên môn của bác sĩ ở tuyến cơ sở khiến nhiều bác sĩ sau một thời gian công tác đã nghỉ việc, tìm đến khối y tế tư nhân. Người dân khi đến TYT không được khám bệnh đầy đủ sẽ không quay lại.
Để nâng cao chất lượng dịch vụ y tế, thu hẹp khoảng cách giữa các tuyến y tế, chuyển đổi số được xem là con đường tất yếu. Tại Đồng Nai, cuộc đua này đang diễn ra vô cùng ráo riết. Tính đến nay, 100% cơ sở khám, chữa bệnh công lập có giường bệnh trên địa bàn thành phố đã triển khai bệnh án điện tử. Theo lộ trình, Đồng Nai sẽ chấm dứt hoàn toàn bệnh án giấy từ ngày 1-1-2027. Đây không chỉ là thay đổi về hình thức mà là sự thay đổi về bản chất quản lý. Tuy nhiên, Phó Giám đốc Sở Y tế Đồng Nai Lê Quang Trung thẳng thắn chỉ ra những rào cản lớn của công tác chuyển đổi số. Đó là áp lực về thời gian, hạ tầng công nghệ thông tin chưa đồng bộ và đặc biệt là nguồn kinh phí. Việc đầu tư vào hệ thống máy chủ, lưu trữ và trí tuệ nhân tạo (AI) đòi hỏi chi phí rất cao, trong khi giá dịch vụ y tế hiện nay chưa tính đủ chi phí công nghệ thông tin. Đây là bài toán tài chính khiến nhiều đơn vị gặp khó trong việc tái đầu tư và duy trì hệ thống.
Ðể giải quyết những thách thức về công tác chuyển đổi số, ngành y tế xác định lộ trình “có trọng tâm, trọng điểm”, tập trung vào các hệ thống cốt lõi như: PACS (lưu trữ hình ảnh), LIS (xét nghiệm) và HIS (quản lý bệnh viện) để đảm bảo dữ liệu được liên thông, thông suốt giữa các tuyến.
Phó Giám đốc Sở Y tế LÊ QUANG TRUNG
Tầm nhìn chiến lược và những chỉ tiêu đột phá
Thứ trưởng Bộ Y tế Đỗ Xuân Tuyên cho hay: “Nhiều thập kỷ qua, chúng ta tập trung nguồn lực để xây dựng những bệnh viện lớn, hiện đại để điều trị những ca bệnh nặng, trong khi việc phòng bệnh, quản lý sức khỏe từ sớm, từ xa chưa được quan tâm đúng mức. Nghị quyết số 72 ra đời đã khẳng định “phòng bệnh hơn chữa bệnh”, nhấn mạnh vai trò “lá chắn” của y tế dự phòng và “nền móng” của y tế cơ sở. Thay vì dồn áp lực lên các bệnh viện tuyến trên, hệ thống sẽ được tổ chức lại để tuyến cơ sở đủ năng lực chăm sóc sức khỏe ban đầu cho người dân, giúp người dân tiếp cận dịch vụ y tế ngay tại nơi sinh sống, tiết kiệm thời gian và chi phí”.
Những chỉ tiêu nổi bật ngành y tế Đồng Nai đặt ra đến năm 2030 để thực hiện Nghị quyết số 72 của Bộ Chính trị. Đồ họa: Hạnh Dung
Để hiện thực hóa Nghị quyết số 72, Đồng Nai đã ban hành kế hoạch hành động và kế hoạch triển khai thực hiện. Thành ủy, UBND thành phố, Sở Y tế xác định thực hiện Nghị quyết số 72 là nhiệm vụ trọng tâm, mang tính chiến lược lâu dài, yêu cầu các sở, ngành, địa phương triển khai một cách kịp thời, đồng bộ, đảm bảo tính khả thi, hiệu quả các nhiệm vụ đề ra. Đồng thời phân công, xác định 6 rõ: rõ người, rõ việc, rõ thời gian, rõ trách nhiệm, rõ sản phẩm, rõ thẩm quyền của từng tổ chức, cá nhân.
So với các chỉ tiêu được đặt ra trong Nghị quyết số 72, thành phố đặt ra một số chỉ tiêu cao hơn. Chẳng hạn như: đến năm 2030, tuổi thọ trung bình của người dân đạt 77,67 tuổi; đến năm 2026, tỷ lệ bao phủ bảo hiểm y tế đạt trên 96% dân số.
Ủy viên Ban Thường vụ Thành ủy, Phó Chủ tịch UBND thành phố Lê Trường Sơn nhấn mạnh: Kế hoạch của UBND thành phố triển khai thực hiện kế hoạch hành động của Thành ủy thực hiện Nghị quyết số 72 tập trung vào 6 nhiệm vụ, giải pháp chính. Đó là kịp thời hoàn thiện thể chế, tập trung nâng cao năng lực hệ thống y tế, nhất là y tế dự phòng, y tế cơ sở, phát huy thế mạnh của y học cổ truyền. Nâng cao y đức, phát triển nhân lực y tế chất lượng, đồng bộ, đáp ứng sự hài lòng của người bệnh và hội nhập quốc tế. Đẩy mạnh cải cách hành chính y tế và phát triển hiệu quả, bền vững chính sách bảo hiểm y tế. Đột phá phát triển khoa học - công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số toàn diện trong chăm sóc y tế. Bên cạnh đó, sẽ đẩy mạnh phát triển y tế tư nhân, huy động và sử dụng hiệu quả mọi nguồn lực cho phát triển y tế.
Nhằm kịp thời bổ sung nhân lực chất lượng cao cho các TYT, Sở Y tế đã họp bàn để điều chuyển 80 biên chế chưa sử dụng từ các TTYT về công tác tại các TYT xã, phường. Thậm chí, nhiều cán bộ của Trung tâm Kiểm soát bệnh tật thành phố đã tình nguyện về công tác tại tuyến cơ sở. Theo kế hoạch từ nay đến cuối năm 2026, Đồng Nai sẽ tiến hành giải thể 6 TTYT khu vực gồm: Định Quán, Long Thành, Long Khánh, Phú Riềng, Đồng Xoài và Bù Gia Mập. Toàn bộ nhân lực, máy móc, trang thiết bị của 6 trung tâm giải thể sẽ được điều chuyển về các TYT. Mục tiêu nhằm biến mỗi TYT thành một “pháo đài” bảo vệ sức khỏe cộng đồng, đủ năng lực để người dân tin tưởng khám, chữa bệnh ngay tại nơi sinh sống.
Bác sĩ Dương Minh Tân, Giám đốc TTYT khu vực Long Thành cho biết: Sau giải thể, 50 nhân sự của đơn vị sẽ được phân bổ đều cho 5 TYT trên địa bàn. Khi đó, mỗi TYT sẽ có từ 3-6 bác sĩ, đây là “con số mơ ước” mà từ trước đến nay y tế tuyến xã chưa bao giờ có được.
Giám đốc Sở Y tế Đỗ Thị Nguyên chia sẻ: Đây là cơ hội để Đồng Nai thực hiện cuộc tái cấu trúc toàn diện ngành y tế. Không chỉ dừng lại ở y tế cơ sở, thành phố còn đứng trước yêu cầu phát triển các bệnh viện tuyến tỉnh thành các TTYT vùng, nhằm giảm tải cho tuyến Trung ương và giữ chân nguồn nhân lực chất lượng cao bằng những chính sách đãi ngộ đủ mạnh.
“Nghị quyết số 72 thực sự đã tạo ra một cuộc cách mạng về tư duy cho ngành y tế Đồng Nai. Từ việc tập trung cho các bệnh viện lớn, nay hệ thống đang chuyển mình mạnh mẽ để củng cố “nền móng” y tế cơ sở và “lá chắn” y tế dự phòng. Với sự vào cuộc quyết liệt của cả hệ thống chính trị và những bước đi cụ thể, người dân Đồng Nai dù ở thành thị hay vùng biên giới xa xôi hoàn toàn tin tưởng vào một hệ thống y tế hiện đại, công bằng và hiệu quả trong tương lai gần” - bác sĩ Đỗ Thị Nguyên nhấn mạnh.
Hạnh Dung (Báo và PTTH Đồng Nai)
Bài cuối: Xây dựng hệ sinh thái y tế bền vững