Số ca tay chân miệng tại khu vực phía Nam đang tăng cao so với nhiều năm trước. Đáng lo ngại, phần lớn ca nặng liên quan đến chủng vi rút EV71 – có độc lực cao, dễ gây biến chứng nguy hiểm. Riêng tại Đồng Nai, từ đầu năm 2026 đến nay, ghi nhận hơn 2.500 ca mắc tay chân miệng, tăng hơn 3,6 lần so với cùng kỳ năm trước, trong đó có 1 ca tử vong. Phần lớn ca bệnh tập trung ở trẻ dưới 5 tuổi, đặc biệt là nhóm trẻ mầm non, nhà trẻ.
Trao đổi với phóng viên Trung tâm Kiểm soát bệnh tật (CDC) Đồng Nai, TS Phạm Hoàng Xuân - Phó giám đốc CDC Đồng Nai đã phân tích rõ diễn biến dịch và khuyến cáo phòng bệnh.
Một trẻ bị bệnh Tay chân miệng đang điều trị tại Bệnh viện Đa khoa Bình Phước
PV: Thưa ông, số ca tay chân miệng tại Đồng Nai đang tăng nhanh, đã có ca tử vong. Ông đánh giá mức độ đáng lo ngại của đợt dịch này ra sao?
TS Phạm Hoàng Xuân: Số ca bệnh, đặc biệt là ca nặng từ độ 2B trở lên tại khu vực phía Nam, trong đó có Đồng Nai, đang có xu hướng tăng. Đáng lưu ý, khoảng 3/4 ca nặng dương tính với vi rút EV71 – chủng có khả năng lây lan nhanh, dễ gây biến chứng nặng và nguy cơ tử vong cao.
Khoảng 80% bệnh nhi nhiễm EV71 là trẻ dưới 36 tháng tuổi. Toàn tỉnh hiện có khoảng 6% ca bệnh từ độ 2B trở lên – đây là nhóm cần theo dõi chặt.
Bệnh tay chân miệng thường có chu kỳ 3 năm khi đạt đỉnh, năm 2023 là năm đạt đỉnh của dịch. Bệnh thường phát triển mạnh vào những tháng đầu năm (từ tháng 3 đến tháng 5) và những tháng cuối năm (từ tháng 9 đến cuối năm). Điều kiện khí hậu chính là yếu tố thuận lợi cho bệnh phát triển. Bên cạnh đó, việc di chuyển dân cư dịp Tết Nguyên đán 2026 vừa qua, môi trường sống đông đúc (đặc biệt tại trường học) chưa được vệ sinh, khử khuẩn tốt, khí hậu nóng ẩm,… là những nguyên nhân khiến dịch gia tăng.
Cũng như nhiều bệnh truyền nhiễm khác, bên cạnh tác nhân gây bệnh, việc chủ động thực hiện các biện pháp phòng ngừa có ý nghĩa quan trọng trong việc giảm số ca mắc. Nếu dịch bệnh không được kiểm soát tốt, người dân còn chủ quan, lơ là, số ca mắc có thể tiếp tục gia tăng trong thời gian tới.
PV: Hiện đã có ca tử vong nhưng nhiều phụ huynh vẫn chủ quan. Theo ông, bệnh hiện nay nguy hiểm đến mức nào và cần lưu ý những dấu hiệu nào?
TS Phạm Hoàng Xuân: Những tuần gần đây, số ca nhập viện do tay chân miệng tăng mạnh, trong đó tỷ lệ trẻ nhiễm vi rút EV71 chiếm khá cao so với các tác nhân khác như Coxsackievirus A16 – thường gây bệnh cảnh nhẹ hơn. Đây là chủng vi rút có độc lực cao, sau khi xâm nhập có thể nhanh chóng gây nhiễm khuẩn huyết, tấn công hệ thần kinh, tim mạch và có thể dẫn đến tử vong.
Phần lớn trẻ có thể theo dõi tại nhà nếu bệnh nhẹ. Tuy nhiên, phụ huynh cần đặc biệt lưu ý các dấu hiệu chuyển nặng như: sốt cao trên 39°C khó hạ; quấy khóc, giật mình nhiều; ngủ không yên; run tay chân, đi loạng choạng; nôn ói nhiều, thở nhanh hoặc mệt. Khi xuất hiện các biểu hiện này, cần đưa trẻ đến cơ sở y tế ngay để tránh biến chứng nặng.
Trong thời gian vừa qua, theo ghi nhận của các cơ sở điều trị, các trường hợp biến chứng nặng và một trường hợp tử vong thường là do nhập viện muộn, dẫn đến cơ hội điều trị thành công rất thấp.
Giáo viên Trường mầm non Hoa Hồng ( Phường Bình Phước) hướng dẫn trẻ rửa tay bằng xà phòng để phòng bệnh Tay chân miệng.
PV: Trước diễn biến dịch, CDC Đồng Nai đã triển khai những biện pháp gì để kiểm soát dịch?
TS Phạm Hoàng Xuân: Ngành y tế đang tăng cường phối hợp với ngành giáo dục đẩy mạnh tuyên truyền, vệ sinh, khử khuẩn tại trường học. Đồng thời, nâng cao vai trò của y tế cơ sở trong giám sát, phát hiện sớm và báo cáo ca bệnh; tập huấn cho nhân viên y tế về nhận diện ca nặng để chuyển tuyến kịp thời; khoanh vùng, xử lý ổ dịch ngay khi phát hiện.
Bên cạnh đó, tăng cường truyền thông trên các phương tiện thông tin đại chúng để phụ huynh nhận biết sớm dấu hiệu bệnh và chủ động phòng tránh.
PV: Ông có khuyến cáo gì đối với phụ huynh và nhà trường trong giai đoạn cao điểm hiện nay?
TS Phạm Hoàng Xuân: Tay chân miệng chủ yếu lây qua đường tiêu hóa và tiếp xúc trực tiếp với các chất thải, dịch tiết của người bệnh nên môi trường mầm non, nhà trẻ có nguy cơ bùng phát rất cao.
Để thực hiện tốt công tác phòng chống dịch bệnh trong thời gian tới, cần thực hiện tốt các biện pháp sau:
Đối với người dân: Cần bảo đảm vệ sinh trong quá trình chăm sóc trẻ; rửa tay sạch trước khi chế biến thức ăn, bảo đảm an toàn vệ sinh thực phẩm. Tập cho trẻ thói quen rửa tay thường xuyên. Khi trong gia đình có trẻ mắc bệnh, cần theo dõi sát tình trạng sức khỏe, kịp thời đưa trẻ đến cơ sở y tế khi có dấu hiệu chuyển nặng. Tuyệt đối không tự ý mua thuốc điều trị tại nhà.
Đối với nhà trường: Khi phát hiện trẻ nghi mắc bệnh, cần cho trẻ nghỉ học, cách ly tại nhà để hạn chế lây lan. Thường xuyên vệ sinh lớp học, đồ chơi, dụng cụ học tập; không để trẻ dùng chung đồ dùng cá nhân. Đồng thời, thông báo ngay cho cơ sở y tế khi có trường hợp nghi ngờ để được hướng dẫn, xử lý kịp thời.
Hiện chưa có vắc xin và thuốc điều trị đặc hiệu, vì vậy phòng bệnh và phát hiện sớm là yếu tố quyết định để hạn chế biến chứng và tử vong.
PV: Xin cảm ơn ông!
Thanh Quyết (Thực hiện)