Sáng 27-11, Bộ Y tế đã tổ chức Hội nghị trực tuyến triển khai Thông tư “Hướng dẫn chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn và cơ cấu tổ chức của Trạm Y tế xã, phường, đặc khu thuộc tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương” (gọi tắt là Thông tư 43). Bộ trưởng Bộ Y tế Đào Hồng Lan chủ trì hội nghị tại điểm cầu Trung ương.
Bộ trưởng Bộ Y tế Đào Hồng Lan phát biểu tại hội nghị
Tại Đồng Nai, hội nghị được kết nối trực tuyến đến 2 điểm cầu với sự tham dự của lãnh đạo Sở Y tế, lãnh đạo UBND và cán bộ phụ trách y tế các xã, phường, đại diện các Trạm y tế, Trung tâm y tế khu vực. Chủ trì tại điểm cầu Bệnh viện ĐK Đồng Nai là BS.CKII Nguyễn Văn Bình - Phó Giám đốc Sở Y tế, tại điểm cầu Bệnh viện ĐK Bình Phước là ThS. BS Lê Anh Tuấn - Phó Giám đốc Sở Y tế.
Các đại biểu tham dự hội nghị tại điểm cầu Bệnh viện ĐK Đồng Nai
Thay đổi vị trí pháp lý: Trạm Y tế là đơn vị sự nghiệp thuộc UBND xã
Tâm điểm của hội nghị là việc triển khai Thông tư số 43/2025/TT-BYT do Bộ Y tế ban hành ngày 15-11-2025. Theo Thông tư này, vị trí pháp lý của Trạm Y tế xã, phường, thị trấn (gọi chung là Trạm Y tế cấp xã) sẽ có sự thay đổi mang tính hệ thống.
Các đại biểu tham dự hội nghị tại điểm cầu Bệnh viện ĐK Bình Phước
Cụ thể, thay vì là đơn vị trực thuộc Trung tâm Y tế như hiện nay, Trạm Y tế cấp xã sẽ trở thành đơn vị sự nghiệp y tế công lập trực thuộc Ủy ban nhân dân (UBND) cấp xã. Trạm sẽ có tư cách pháp nhân, có trụ sở, con dấu và tài khoản riêng.
Về cơ chế quản lý, Trạm Y tế cấp xã sẽ chịu sự chỉ đạo, quản lý trực tiếp về tổ chức bộ máy, nhân lực, tài sản, tài chính của UBND cấp xã. Tuy nhiên, về mặt chuyên môn, nghiệp vụ, trạm vẫn chịu sự chỉ đạo, hỗ trợ, hướng dẫn và kiểm tra của Sở Y tế và các đơn vị y tế tuyến trên.
Thông tư 43 có hiệu lực thi hành kể từ ngày 01-01-2026. Đây là quy định nhằm thực hiện Luật Tổ chức chính quyền địa phương và các Nghị quyết của Trung ương về sắp xếp tổ chức bộ máy, phát huy vai trò của chính quyền địa phương trong công tác chăm sóc sức khỏe nhân dân ngay tại cơ sở.
Không "buông tay" về chuyên môn, đảm bảo lộ trình đến năm 2030
Phát biểu tại hội nghị, Bộ trưởng Bộ Y tế Đào Hồng Lan nhấn mạnh, đây là một sự thay đổi lớn so với cách làm từ trước đến nay, khi Trạm Y tế hoàn toàn phụ thuộc vào Trung tâm Y tế từ nhân lực, thuốc men đến điều hành. Bộ trưởng nhấn mạnh, việc chuyển đổi mô hình là chủ trương đúng đắn nhưng không thể thực hiện rập khuôn, nóng vội mà cần có lộ trình phù hợp với thực tiễn từng địa phương.
Theo quy định tại Thông tư, UBND các tỉnh, thành phố phải chỉ đạo thực hiện việc chuyển đổi này, đảm bảo chậm nhất đến hết ngày 31-12-2030 hoàn thành việc chuyển Trạm Y tế cấp xã thành đơn vị sự nghiệp công lập trực thuộc UBND cấp xã.
Lý giải về lộ trình này, Bộ trưởng Đào Hồng Lan cho biết, ngoại trừ các địa phương có điều kiện như Hà Nội đã triển khai ngay, đa phần các tỉnh khác còn gặp nhiều khó khăn về cơ sở vật chất và nhân lực. "Nếu thực hiện ngay từ 1-1-2026 thì rất khó, nên mới cần lộ trình đến năm 2030" - Bộ trưởng chia sẻ.
Một vấn đề được nhiều đại biểu quan tâm là khi chuyển về UBND xã quản lý, liệu công tác chuyên môn có bị ảnh hưởng? Bộ trưởng khẳng định: "Bộ Y tế chỉ quy định cái khung về chức năng nhiệm vụ, còn việc tổ chức thực hiện, bổ nhiệm, biên chế là thẩm quyền của địa phương".
Tuy nhiên, Bộ trưởng đặc biệt lưu ý vai trò hỗ trợ của tuyến trên. Trong giai đoạn chuyển tiếp, nếu Trạm Y tế cấp xã chưa đủ năng lực tự thực hiện các nhiệm vụ chuyên môn và hành chính phức tạp (như chưa tự tuyển dụng được nhân sự, chưa đủ khả năng đấu thầu thuốc, hoặc ký hợp đồng khám chữa bệnh Bảo hiểm Y tế), thì Sở Y tế và Trung tâm Y tế khu vực vẫn phải đứng ra làm thay hoặc hỗ trợ trực tiếp để đảm bảo hoạt động khám chữa bệnh không bị gián đoạn.
Bộ trưởng cũng yêu cầu các địa phương cần khắc phục tư tưởng thụ động chờ đợi hoặc làm theo kiểu đối phó. “Tinh thần là phải chủ động và linh hoạt. Vướng mắc ở đâu, nếu thuộc thẩm quyền của Bộ thì báo cáo Bộ sẽ cùng tháo gỡ. Nhưng phải xác định rõ, trách nhiệm đảm bảo nguồn lực cho y tế cơ sở hoạt động hiệu quả là của chính quyền địa phương. Mục tiêu tối thượng là dù mô hình quản lý thay đổi, người dân vẫn được thụ hưởng dịch vụ y tế tốt nhất. Tuyệt đối không để gián đoạn công tác chăm sóc sức khỏe” - Bộ trưởng nhấn mạnh.
Thiên Thanh