Bệnh do não mô cầu là bệnh truyền nhiễm cấp tính do vi khuẩn não mô cầu gây ra. Những người chưa có miễn dịch đều có khả năng mắc bệnh, thường gặp ở trẻ dưới 5 tuổi và nhóm thanh thiếu niên.
Tiêm vắc xin phòng bệnh do não mô cầu cho trẻ tại CDC Đồng Nai.
Bệnh do não mô cầu lưu hành ở mọi nơi trên thế giới và có thể gây dịch. Tại Việt Nam, theo hệ thống giám sát bệnh truyền nhiễm, từ tuần 1 đến tuần 14 năm 2026, cả nước ghi nhận 24 trường hợp mắc bệnh do não mô cầu, trong đó có 04 trường hợp tử vong; nhóm tuổi mắc tập trung ở trẻ em dưới 15 tuổi chiếm tới 46% tổng số trường hợp mắc. Các trường hợp mắc được ghi nhận rải rác trong cộng đồng, chưa hình thành ổ dịch tập trung. Tuy nhiên số trường hợp mắc có xu hướng gia tăng trong thời gian gần đây và cao hơn so với cùng kỳ năm 2025 (14 trường hợp), cho thấy nguy cơ bệnh tiếp tục xuất hiện, ảnh hưởng đến sức khỏe người dân, nhất là trẻ em.
Đường lây và các dấu hiệu nhận biết sớm
Bệnh thường lây truyền qua đường hô hấp, chủ yếu qua việc tiếp xúc trực tiếp với nguồn bệnh do hít phải dịch tiết mũi, hầu, họng bắn ra từ người mang vi khuẩn (bao gồm cả người bệnh và người lành mang trùng). Người bệnh và người lành mang vi khuẩn là nguồn chứa duy nhất, ước tính có khoảng 10 – 20% dân số mang vi khuẩn não mô cầu tại hầu họng mà không có triệu chứng lâm sàng (người lành mang trùng), tỷ lệ này có thể tăng đến 40-50% trong các vụ dịch.
Một số yếu tố làm tăng nguy cơ lây nhiễm bệnh gồm: người sống ở nơi tập trung đông người như nhà trẻ, trường học, chung cư…; nơi đã và đang có dịch bùng phát; người bị suy giảm miễn dịch hoặc đang nhiễm khuẩn đường hô hấp.
Các dấu hiệu nhận biết bệnh sớm gồm sốt cao đột ngột, đau đầu dữ dội, nôn, cứng gáy, mệt mỏi, chấm hay mảng xuất huyết, ban xuất huyết hình sao hoặc có thể có mụn nước.
Mức độ nguy hiểm của bệnh
Đây là bệnh truyền nhiễm nguy hiểm, có thể diễn biến nhanh, gây ra các thể bệnh nặng như viêm màng não mủ và nhiễm khuẩn huyết. Bệnh có thể để lại di chứng nặng nề như chậm phát triển tinh thần, điếc, liệt với tỷ lệ từ 10-20% và tỷ lệ tử vong từ 8-15% nếu không được phát hiện, điều trị kịp thời.
Những di chứng này không chỉ ảnh hưởng đến chất lượng cuộc sống người bệnh mà còn gây nên gánh nặng cho gia đình và xã hội.
Biện pháp phòng bệnh
Tại Đồng Nai, mặc dù từ đầu năm đến nay chưa ghi nhận ca bệnh do não mô cầu nhưng Đồng Nai là tỉnh có các đầu mối giao thông quan trọng trong khu vực và tập trung nhiều khu công nghiệp, doanh nghiệp có quy mô lớn, số lao động từ các địa phương khác trong cả nước vào làm việc tại tỉnh là rất lớn, tiềm ẩn nguy cơ lây lan và bùng phát dịch bệnh.
Để phòng bệnh do não mô cầu, bảo vệ sức khỏe cho bản thân, gia đình và cộng đồng, người dân cần chủ động thực hiện các biện pháp sau:
Thực hiện tốt vệ sinh cá nhân, thường xuyên rửa tay bằng xà phòng và nước sạch; súc miệng và họng bằng các dung dịch sát khuẩn mũi họng; đeo khẩu trang tại nơi công cộng và trên các phương tiện giao thông công cộng; hạn chế tiếp xúc với người mắc bệnh.
Thực hiện tốt vệ sinh môi trường, tăng cường thông khí tại nơi ở, học tập và làm việc; lau sạch bề mặt, dụng cụ tiếp xúc hàng ngày (tay nắm cửa, mặt bàn, đồ chơi...) bằng xà phòng hoặc chất tẩy rửa thông thường.
Ăn uống đủ chất, rèn luyện thân thể để nâng cao sức đề kháng.
Bên cạnh đó, việc tiêm vắc xin phòng bệnh do não mô cầu cho trẻ em cũng là biện pháp hiệu quả để phòng bệnh.
Khi có các dấu hiệu nghi ngờ mắc bệnh như sốt cao, đau đầu, buồn nôn, cổ cứng, nổi ban xuất huyết, người dân cần đến ngay cơ sở y tế gần nhất để khám và điều trị kịp thời. Việc phát hiện sớm và điều trị kịp thời có ý nghĩa quan trọng trong hạn chế biến chứng nặng và tử vong do bệnh.
ThS.BS Hồ Thị Hồng