Theo báo cáo của Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), tuổi thọ trung bình của người Việt Nam hiện đạt 73,6 tuổi. Tuy tuổi thọ của người Việt Nam ngày càng cao, nhưng chưa thực sự sống khỏe, vì tỷ lệ mắc các bệnh không lây nhiễm như tăng huyết áp, tiểu đường, tim mạch... đang ngày một gia tăng, đặc biệt ở nhóm người cao tuổi.
Một người mắc ít nhất 2 bệnh không lây nhiễm
Tại Khoa Nội thần kinh - Lão học, Bệnh viện ĐK Thống Nhất, mỗi ngày tiếp rất nhiều bệnh nhân trên 50 tuổi đến khám và nhận thuốc. Hầu hết họ đều đang phải sống chung với ít nhất hai bệnh mạn tính không lây nhiễm.
Bà H.Q.Y (63 tuổi, ngụ H.Trảng Bom) là một trong số đó. Bà mắc suy tim độ 4 và đã điều trị gần 7 năm nay tại bệnh viện. Không chỉ dừng lại ở bệnh tim, bà còn phải đối mặt với tăng huyết áp và tiểu đường. “Hàng tháng, theo lịch hẹn của bác sĩ, tôi phải đến tái khám, nhận thuốc điều trị. Cuộc sống giờ gắn chặt với thuốc men, nhiều lúc cũng cảm thấy rất mệt mỏi”, - bà Y. chia sẻ.
Trường hợp của ông N.V.T (72 tuổi, ngụ xã Bắc Sơn, huyện Trảng Bom) cũng tương tự. Ông ví von tình trạng sức khỏe của mình “lúc khỏe lúc không”, bởi trong người luôn phải chống chọi với hai căn bệnh là tăng huyết áp và tiểu đường.
Bà Y., và ông T., chỉ là con số rất ít trong số người cao tuổi đang đối mặt với bệnh không lây nhiễm. Việc sống chung với nhiều bệnh lý cùng lúc như tăng huyết áp, tiểu đường và suy tim khiến sức khỏe người cao tuổi trở nên rất mong manh và đòi hỏi người bệnh phải điều trị liên tục.
Bác sĩ Nguyễn Trang Đài - Khoa Nội thần kinh - Lão học, Bệnh viện ĐK Thống Nhất cho biết: “Phần lớn người lớn tuổi đến khám đều mắc ít nhất 2 bệnh không lây nhiễm như tiểu đường, tăng huyết áp, tim mạch… Có người điều trị suốt nhiều năm, đến mức coi nhân viên y tế như người thân trong gia đình. Đáng lo hơn, tình trạng này đang ngày càng trẻ hóa. Cuộc sống của người cao tuổi chưa thực sự khỏe mạnh.”
BS Nguyễn Trang Đài - Khoa Nội thần kinh Lão học, Bệnh viện ĐK Thống Nhất khám bệnh cho người cao tuổi.
Một trong những yếu tố quan trọng giúp số ca mắc bệnh không lây nhiễm được phát hiện ngày càng nhiều là nhờ sự mở rộng độ bao phủ của bảo hiểm y tế. Đây là chiếc “chìa khóa” giúp người dân, đặc biệt là người cao tuổi, dễ dàng tiếp cận với dịch vụ khám và điều trị bệnh. Song song đó, năng lực y tế tuyến cơ sở được cải thiện, cùng với các chính sách khám sàng lọc, quản lý bệnh mạn tính tại cộng đồng đã tạo điều kiện thuận lợi cho việc phát hiện sớm và điều trị kịp thời nhiều bệnh lý nguy hiểm.
“Thực tế cho thấy, ngày càng có nhiều người dân chủ động đi khám định kỳ, nhất là người cao tuổi – nhóm trước đây thường e ngại vì chi phí hoặc không biết tình trạng sức khỏe của bản thân. Nhờ sự có bảo hiểm y tế và hỗ trợ của chính quyền địa phương, các bệnh mạn tính như tiểu đường, tăng huyết áp, bệnh tim mạch... đã được phát hiện ngay từ giai đoạn đầu, góp phần kéo dài tuổi thọ và cải thiện chất lượng cuộc sống cho người bệnh” - BS Nguyễn Trang Đài chia sẻ.
Theo báo cáo của Phòng Dân số (Sở Y tế), trong năm 2024, tỉnh đã triển khai chiến dịch truyền thông lồng ghép cung cấp dịch vụ khám sức khỏe và sàng lọc các bệnh thường gặp ở người cao tuổi. Chiến dịch đã tiếp cận được 15.815 người cao tuổi, qua đó phát hiện nhiều bệnh lý phổ biến: Cao huyết áp: 14.792 người (39%), Đái tháo đường: 1.937 người (13%), Gan nhiễm mỡ: 5.079 người (52%), Các bệnh tim mạch (rối loạn nhịp tim, suy tim, thiếu máu cơ tim...): 3.365 người (22%). Những con số này không chỉ phản ánh thực trạng sức khỏe người cao tuổi, mà còn cho thấy vai trò to lớn của công tác sàng lọc, tầm soát sớm tại cộng đồng.
Chủ động phòng ngừa để sống khỏe
Theo báo cáo của Viện Pasteur TP Hồ Chí Minh, trong 4 tháng đầu năm 2025, khu vực các tỉnh phía Nam ghi nhận hơn 3 triệu người mắc tăng huyết áp, nhưng chỉ hơn 1,4 triệu người được quản lý điều trị (48,5%); với bệnh đái tháo đường, con số cũng đáng lưu ý với hơn 1,2 triệu người mắc, trong đó có hơn 656.000 người được quản lý điều trị (53,1%).
Tại Đồng Nai, tính đến cuối tháng 5/2025, số người được sàng lọc bằng phiếu đánh giá nguy cơ và/hoặc xét nghiệm đường huyết mao mạch để phát hiện đối tượng có nguy cơ cao: 26.567 người; Số bệnh nhân tăng huyết áp được quản lý là: 20.056 người; Tổng số ca quản lý bệnh ung thư: 16.981 ca.
Mặc dù, tuổi thọ trung bình ngày ngày càng tăng nhưng chất lượng sống lại chưa đi đôi. Hầu hết người cao tuổi đều mắc ít nhất hai bệnh không lây nhiễm như tăng huyết áp, tiểu đường, tim mạch, loãng xương… Những bệnh lý này không thể chữa khỏi hoàn toàn mà phải điều trị suốt đời, đòi hỏi sự tuân thủ nghiêm ngặt và theo dõi y tế thường xuyên. Tình trạng bệnh tật kéo dài không chỉ ảnh hưởng đến sức khỏe thể chất mà còn tác động ngặn nề đến tâm lý của người cao tuổi, khiến họ rơi vào trạng thái lo âu, mất dần niềm vui sống.
Để hạn chế nguy cơ mắc các bệnh không lây nhiễm ở người cao tuổi nói riêng và các lứa tuổi nói chung, người dân cần xây dựng cho mình một lối sống lành mạnh, bắt đầu từ việc ăn uống hợp lý. Ưu tiên sử dụng thực phẩm tươi sạch, nhiều rau xanh, trái cây; hạn chế tối đa rượu bia, thuốc lá, thức ăn nhanh, các món chiên xào nhiều dầu mỡ và nước ngọt có gas – những tác nhân âm thầm gây tổn hại sức khỏe lâu dài.
Bên cạnh đó, khám sức khỏe định kỳ là yếu tố then chốt để phát hiện sớm những dấu hiệu bất thường và can thiệp kịp thời, giúp giảm thiểu nguy cơ biến chứng nguy hiểm. “Đặc biệt, khi đã phát hiện bệnh và tham gia điều trị, người bệnh cần tuân thủ nghiêm hướng dẫn của bác sĩ, dùng thuốc đúng liều, đúng giờ, và không tự ý ngưng điều trị, điều này đặc biệt quan trọng trong quản lý các bệnh mạn tính. Việc duy trì một lối sống khoa học không chỉ giúp phòng tránh bệnh tật mà còn góp phần nâng cao chất lượng cuộc sống, nhất là ở người cao tuổi – nhóm dễ bị tổn thương trước các bệnh không lây nhiễm”, - BS Đài khuyến cáo.
Mai Liên