Bộ Y tế vừa ban hành văn bản gửi Ủy ban nhân dân các tỉnh, thành phố; Các Viện Vệ sinh dịch tễ/Pasteur, Bệnh viện trực thuộc Bộ Y tế về việc đẩy mạnh phòng chống bệnh bại liệt.
Theo đó, trong 2 năm gần đây, tại Cộng hòa Dân chủ Nhân dân Lào đã ghi nhận tổng cộng 7 trường hợp nhiễm vi rút bại liệt, trong đó có các trường hợp liệt mềm cấp và các trường hợp tiếp xúc gần không có triệu chứng, có kết quả xét nghiệm xác định nhiễm vi rút bại liệt loại 1 có nguồn gốc từ vắc-xin (VDPV1). Riêng trong quý II-III/2026, ghi nhận 4 trường hợp.
Tiêm vắc xin có thành phần bại liệt cho trẻ tại CDC Đồng Nai.
Theo nhận định của Tổ chức Y tế thế giới (WHO), vi rút đã lưu hành âm thầm trong cộng đồng trước khi được phát hiện và có nguy cơ lan rộng tại Cộng hòa Dân chủ Nhân dân Lào cũng như lây truyền qua biên giới sang các quốc gia trong tiểu vùng Mê Kông, trong đó có Việt Nam. Trước nguy cơ này, Bộ Y tế đề nghị Ủy ban nhân dân các tỉnh, thành phố; các Viện Vệ sinh dịch tễ/Pasteur và các Bệnh viện trực thuộc Bộ Y tế triển khai các nội dung trọng tâm nhằm đẩy mạnh công tác phòng, chống bệnh bại liệt. Cụ thể:
Tăng cường tiêm chủng, giám sát bệnh bại liệt
Bộ Y tế đề nghị UBND các tỉnh, thành phố chỉ đạo UBND cấp xã, các ban, ngành, đoàn thể phối hợp với ngành y tế triển khai quyết liệt công tác phòng, chống bệnh bại liệt, đặc biệt tại các tỉnh, xã giáp Cộng hòa Dân chủ Nhân dân Lào; bảo đảm kinh phí, nhân lực, vắc xin, vật tư, trang thiết bị và kinh phí vận chuyển mẫu bệnh phẩm phục vụ các hoạt động giám sát, tiêm chủng và đáp ứng.
Sở Y tế được yêu cầu tăng cường công tác tiêm chủng, phấn đấu đạt, vượt các chỉ tiêu tại Kế hoạch số 447/KH-BYT ngày 18/3/2026 của Bộ Y tế về giám sát và đáp ứng với nguy cơ bùng phát dịch bệnh bại liệt năm 2026. Trong đó, ưu tiên xã biên giới, vùng đồng bào dân tộc thiểu số, vùng lõm tiêm chủng và địa bàn có dân cư di biến động, đặc biệt là các xã, phường có biên giới giáp Cộng hòa Dân chủ Nhân dân Lào.
Bộ Y tế yêu cầu duy trì tỷ lệ tiêm chủng các loại vắc xin phòng bại liệt (bOPV, IPV) trong tiêm chủng thường xuyên cho trẻ dưới 1 tuổi đạt ≥95% trên quy mô cấp xã; thực hiện rà soát, tiêm/uống bù, vét các liều vắc xin phòng bại liệt (bOPV, IPV) theo lịch và hướng dẫn chuyên môn của Bộ Y tế.
Cùng với đó, tăng cường giám sát liệt mềm cấp (LMC)/bại liệt, đặc biệt giám sát chủ động và hồi cứu hồ sơ (giám sát tích cực) tại các cơ sở khám bệnh, chữa bệnh, bảo đảm các chỉ tiêu tại Kế hoạch số 447/KH-BYT.
Đối với các tỉnh giáp biên giới với Cộng hòa Dân chủ Nhân dân Lào, Bộ Y tế đề nghị phấn đấu đạt tối thiểu 2 ca LMC không do bại liệt/100.000 trẻ dưới 15 tuổi/năm tại khu vực có nguy cơ; duy trì tỷ lệ lấy đủ 02 mẫu phân đúng tiêu chuẩn và điều tra di chứng theo quy định.
Tăng cường truyền thông, phối hợp phòng, chống dịch
Bộ Y tế đề nghị chỉ đạo các đơn vị trên địa bàn tăng cường công tác truyền thông nguy cơ phù hợp với ngôn ngữ, văn hóa và đặc điểm địa bàn, nhất là vùng dân tộc thiểu số, vùng sâu, vùng xa, khu vực biên giới; huy động y tế thôn bản, trường học, chính quyền và đoàn thể cơ sở để rà soát trẻ chưa tiêm chủng và phát hiện sớm trường hợp LMC.
Các tỉnh giáp biên giới với Cộng hòa Dân chủ Nhân dân Lào chủ động phối hợp với các địa phương biên giới của Bạn trong việc thông tin về tình hình dịch bệnh bại liệt, phối hợp triển khai phòng, chống dịch bệnh.
Đối với các Viện Vệ sinh dịch tễ/Pasteur, Bộ Y tế đề nghị triển khai các nhiệm vụ được giao tại Kế hoạch số 447/KH-BYT; phối hợp, hỗ trợ địa phương trong khu vực phụ trách tăng cường các hoạt động giám sát ca LMC/bại liệt, tiêm chủng bảo đảm đạt, vượt chỉ tiêu tại Kế hoạch; hướng dẫn, hỗ trợ Trung tâm Kiểm soát bệnh tật xây dựng và triển khai giám sát liệt mềm cấp chủ động tại các cơ sở khám bệnh, chữa bệnh, ưu tiên địa bàn nguy cơ cao.
Các Bệnh viện trực thuộc Bộ Y tế được đề nghị rà soát, chuẩn bị sẵn sàng các điều kiện về nhân lực, thuốc, vật tư, thiết bị y tế để kịp thời thu dung, cấp cứu, điều trị tích cực cho các trường hợp nghi ngờ hoặc mắc bệnh bại liệt (nếu có), giảm thiểu tối đa biến chứng và tử vong; tuân thủ nghiêm các quy định về phòng hộ cá nhân và kiểm soát nhiễm khuẩn bệnh viện.
Đồng thời, tăng cường hướng dẫn, hỗ trợ tập huấn cho các cơ sở khám bệnh, chữa bệnh trong công tác chẩn đoán, điều trị, cấp cứu, phòng ngừa lây nhiễm, phối hợp thực hiện giám sát bệnh bại liệt theo hướng dẫn của Bộ Y tế; tổ chức tập huấn cho các khoa, phòng liên quan trong bệnh viện về phát hiện, chẩn đoán, điều trị, phòng ngừa lây nhiễm và giám sát bệnh bại liệt.
Các bệnh viện cũng được yêu cầu tăng cường giám sát liệt mềm cấp, chủ động rà soát các nhóm mã bệnh ICD-10 và các triệu chứng gợi ý liệt mềm cấp có thể bị bỏ qua, đảm bảo công tác báo cáo, phối hợp với các đơn vị y tế dự phòng lấy mẫu bệnh phẩm theo quy định đối với các trường hợp liệt mềm cấp.
Bộ Y tế đề nghị Ủy ban nhân dân các tỉnh, thành phố và các đơn vị triển khai, thực hiện.
Hồ Hồng